Menu

Οι γόνιμες κατασκευές-ουτοπίες του σπουδαίου Κώστα Καμπερίδη

(«Ετερομορφίες σιδήρου», Εκάβη, Αίθουσα Συλλόγου Εικαστικών Πιερίας. Διάρκεια: 28.4.-6.5. 2017)

του Αντώνη Κάλφα

«Η τέχνη είναι η γέφυρα, το λεπτό νήμα που έχει εναποθηκεύσει την ικανότητα του ανθρώπου να ονειρεύεται το μέλλον»

Έρνστ Μπλοχ

Μια ωραία δουλειά περιμένει τον απαιτητικό φιλότεχνο τις μέρες που ακολουθούν: η καινούρια σοδειά είκοσι περίπου έργων—γλυπτά από σίδερο, συγκολλήσεις ετερόκλητων θραυσμάτων φτιαγμένων με πανουργία—του αυτοδίδακτου ταλαντούχου Κώστα Καμπερίδη. Κατασκευές δουλεμένες με πολύ κόπο και φροντίδα, αληθινά έργα τέχνης που συνομιλούν με την αύρα την εποχής και εστιάζουν στη βασική θεματολογία του Καμπερίδη: τον μύθο της νεωτερικότητας (πολυκατοικίες, συμπαγείς ανθρώπινες μορφές, αδυσώπητη κύκλια κίνηση) συνδυασμένον με τις γόνιμες επιρροές του που κατάγονται από την αγάπη του για τον ρομαντικό, ουτοπικό μύθο του δον Κιχώτη (ξίφη, ευθυτενή σώματα έτοιμα για αναχώρηση, εκτεταμένη χρήση των ιππήλατων μέσων, επιμήκεις προεκτάσεις του κονταριού).

Η αφαιρετική ικανότητα του καλλιτέχνη είναι σπουδαία: με λίγες κινήσεις κατακτά από τον φλύαρο όγκο των αντικειμένων το σχήμα και επικεντρώνεται μινιμαλιστικά σχεδόν στο ουσιώδες: και το ουσιώδες στην τέχνη είναι όπως πάντα η καλύτερη δυνατή αξιοποίηση των μέσων προς όφελος της καταγωγικής ιδέας.

Η καταγωγική ιδέα που συνέχει το έργο του Καμπερίδη είναι η ουτοπία. Αυτή και τα σύμβολά της πολιορκούν τα θέματά του (Δον Κιχώτης, αμαξίδια, υπερωκεάνεια, θαλάσσιες διαδρομές, ανελισσόμενες κλίμακες, σπειροειδείς, εγχάρακτοι δίσκοι) και διαχέονται στην αύρα των έργων μέσα από τους τρόπους της κίνησης, της μεταβολής, της περιπέτειας, της επικοινωνίας αλλά και της κριτικής διάθεσης: για παράδειγμα, οι πολλαπλές όψεις του δονκιχωτικού μύθου— το ιδεώδες δηλαδή της ρομαντικής αναζήτησης σε έναν παράλογο και ασυνάρτητο κόσμο στον οποίο κυριαρχεί το ορθολογικό κέρδος— φαίνεται να κυριαρχεί και να κινητοποιεί την ευαισθησία του Καμπερίδη ενώ οι συχνές αναφορές του στη σύγχρονη μεγαλούπολη (άξενοι, απρόσωποι όγκοι σπιτιών) δημιουργούν όχι μόνο έναν πλαστικό  όγκο με δύναμη και χάρη αλλά ταυτόχρονα κάνουν ορατή στον θεατή τα αδιέξοδα της σύγχρονης κοινωνικής πραγματικότητας.

Για πολλούς στοχαστές, οπαδούς του ορθολογισμού, η ουτοπική σκέψη και η ουτοπική δραστηριότητα είχαν για πολύ καιρό εξοστρακιστεί και αναθεματιστεί επειδή η σκέψη αυτή θεωρήθηκε «ως αντιεπιστημονική, φαντασιώδης και αντιδραστική» (Maynard Solomon, Μαρξ και Μπλοχ: στοχασμοί πάνω στην ουτοπία και την τέχνη, Έρασμος, Αθήνα 2017). Το αντίθετο μάλλον ισχύει. Διότι η υπάρχουσα κατάσταση γεννά τις ουτοπίες «οι οποίες με τη σειρά τους θραύουν τους δεσμούς της υπάρχουσας κατάστασης, απελευθερώνοντάς την ώστε να αναπτυχθεί προς την κατεύθυνση της επόμενης κατάστασης πραγμάτων». Και τέτοιας κοπής είναι οι μυθικές καταβολές και οι μορφές του Καμπερίδη. Και δεν είναι μόνο τα κυρίαρχα μοτίβα του ρομαντισμού ενός δον Κιχώτη ούτε μόνο η κριτική απέναντι στη σημερινή μαζική κοινωνία. Το ταξίδι, για παράδειγμα,  ο οραματικός απόπλους από τα στενόχωρα πλαίσια της καθημερινής επαρχίας που είναι ενίοτε η ζωή μας δηλαδή, επανέρχεται και στην ενότητα «Ετερομορφίες σιδήρου»: η εικόνα ενός νησιωτικού τοπίου, με τα λιτά μέσα της σιδερένιας επιφάνειας, μας αγγίζει βαθύτατα, επισημαίνει την απουσία των κοινωνικών συμβάσεων, τονίζει την ελευθεριάζουσα σχέση μας με την άδολη φύση και—γιατί όχι;--μας υπενθυμίζει τις απέραντες δυνατότητες του ανθρωπίνως υπάρχειν.

Η μουσική σύνθεση του ταλαντούχου επίσης Κατερινιώτη Δημήτρη Μπάκα, μουσική που συνοδεύει τον επισκέπτη της έκθεσης, συνομιλεί άριστα με το έργο του Καμπερίδη αφού σκοτεινοί ήχοι και ηχητικά σύνολα σε μια συνεχή ροή αγγίζουν πτυχές της ουσίας των αντικειμένων που εκτίθενται (δυσθυμία, απειλή αλλά και δημιουργικότητα, φιλική ουτοπία και ανήσυχες φόρμες που μας έρχονται από το μέλλον).

Bookmaker with best odds http://wbetting.co.uk review site.