Menu

Ελληνικά και τουρκικά σχολεία στην Κατερίνη λίγο πριν την απελευθέρωση (1894-1906)

του Αντώνη Κάλφα

Η Κατερίνη στις αρχές του αιώνα είναι μια μικρή κωμόπολη, με στοιχεία όμως που υπόσχονται γρήγορη εξέλιξη∙ σύμφωνα με την έκθεση (1906) του Δημητρίου Σάρρου «η Αικατερίνη από μικράς κώμης και δη ιδιοκτήτου, οία ήτο προ της ενώσεως της Θεσσαλίας, συνοικισθείσα εξ επηλύδων βλαχοφώνων Λειβαδιωτών και Ηπειρωτών και άλλων Μακεδόνων περιοίκων και ωσημέραι προαγομένη υλικώς και πνευματικώς, κατέστη πόλις εμπορική και χαρίεσσα, κοσμουμένη διά καλών οικοδομών και ευρειών οδών, προσλαμβάνουσα δε ιδιάζουσαν χάριν εκ του μεγαλοπρεπώς υπερκειμένου αθανάτου Ολύμπου και της πυκνοφύτου σεμνής και γοητευτικής Πιερίας, ων η θέα εμβάλλει τον επισκέπτην εις διαθέσεις ευαρέστους αλλά και μελαγχολικάς».

Ο Σάρρος, εντοπίζει ωστόσο και αρνητικές πλευρές που αφορούν την οικονομική και ευρύτερα αναπτυξιακή δραστηριότητα επισημαίνοντας με οξυδέρκεια: «Η κυριωτάτη αισθητή ελλειψις ενταύθα είναι η της ευκόλου και ταχείας συγκοινωνίας δι’ ατμοπλοίου, σιδηροδρόμου ή αμαξιτού, εξ ου δυσχερής αποβαίνει η τε εμπορική και κοινωνική κίνησις, ιδία κατά το φθινόπωρον και χειμώνα, ότε η ιστιοπλοΐα διατελεί υπό τας ιδιοτροπίας του καιρού. Εν τούτοις κατά την εβδομαδιαίαν της πόλεως αγοράν συρρέουσι πολλαχόθεν, ιδία εκ των ορεινών περιχώρων της Πιερίας και της επαρχίας Ελασσώνος, χωρικοί και έμποροι προς ποικίλας συναλλαγάς».

Την ταχύτατη εξέλιξη και ανάπτυξη, σε σχέση με τις προηγούμενες δύο δεκαετίες επιβεβαιώνει και η μαρτυρία του μητροπολίτη Παρθενίου Βαρδάκα, ο οποίος υποστηρίζει ότι η πόλη «εντός του δεκαπενταετούς [...] διαστήματος της αρχιερατείας ημών εδιπλασιάσθη σχεδόν εις οικοδομάς». Είναι η χρονιά κατά την οποία δόθηκε στη λειτουργία το καλλιμάρμαρο διδακτήριο, όπου στεγάστηκε αρχικά η Αστική Σχολή Αικατερίνης και στη συνέχεια το Α΄ Δημοτικό Σχολείο. Κατά την έκθεση Σάρρου από τους 297 μαθητές της Αστικής Σχολής Αικατερίνης κατά το σχολικό έτος 1905-1906 οι 211 είχαν μητρική γλώσσα τη βλάχικη.

O ιστορικός Πασχάλης Βαλσαμίδης σε κείμενό του με θέμα «Τα τουρκικά σχολεία στο Σαντζάκι Θεσσαλονίκης κατά το σχολικό έτος 1910-1911» (Μακεδονικά [1998], 31, 345-390) θα γράψει για τον Καζά κατερίνης πως κατελάμβανε το νοτιοδυτικό τμήμα του σαντζακιού Θεσσαλονίκης και είχε στη δικαιοδοσία του 33 χωριά. Πρωτεύουσα του καζά ήταν η Κατερίνη. Κατοικούσαν 18.867 Έλληνες και 4.667 Τούρκοι».

Στην Κατερίνη λειτουργούσαν επίσης δύο τριτάξια δημοτικά σχολεία και μία τριτάξια αστική σχολή. «Το πρώτο ιδρύθηκε το 1310 (1894) με την ονομασία Ιπτιδαή Μεκτεμπή, είχε τρεις διδασκάλους, 120 μαθητές και έναν παιδονόμο. Το δεύτερο σχολείο ήταν το παρθεναγωγείο, στο οποίο τα μαθήματα παρακολουθούσαν οι 148 μαθήτριες από δύο διδασκάλισσες, ενώ υπήρχε παράλληλα ένας παιδονόμος. Όσον αφορά στο έτος ιδρύσεώς του η στατιστική που μελετούμε», γράφει ο Βαλσαμίδης, «δεν μας παρέχει πληροφορίες. Το τρίτο τουρκικό σχολείο έφερε την ονομασία Ρουσδιέ Μεκτεμπή και είχε ιδρυθεί το 1316 (1900). Τα μαθήματα στους 25 μαθητές δίδασκαν δύο διδάσκαλοι, ενώ υπήρχε ένας παιδονόμος. Τα κτήρια των σχολείων ανήκαν στο υπουργείο παιδείας».

Bookmaker with best odds http://wbetting.co.uk review site.