Menu

Η Κατερίνη του 1873

(«πολίχνη εκτισμένη επί των οχθών του Πέλικα»), η επανάσταση του 1878  και ο επίσκοπος Κίτρους Νικόλαος Λούσης

του Αντώνη Κάλφα

Ο πανεπιστημιακός ιστορικός Στέφανος Παπαδόπουλος, πνευματικό τέκνο της Πιερίας, σε υποσημείωση της επιδραστικής του μελέτης για τον καζά Κατερίνης, παραθέτει περιγραφή της Κατερίνης από τον Émile Isambert (έκδοση 1873). Ο Isambert περιγράφει την πόλη ως «πολίχνην εκτισμένην επί των οχθών του Πέλικα, πρωτεύουσαν της παραλίου επαρχίας, ήτις εκτείνεται υπό τα κράσπεδα τού όρους Ολύμπου. Αγορά, τζαμίον και τινες μεγάλαι οικίαι κατοικούμεναι υπό των βεήδων του τόπου αποτελούσιν την οθωμανικήν συνοικίαν, το λοιπόν της πόλεως οικείται υπό γεωργών Ελλήνων».

[Παρενθετικά να σημειώσουμε πως ο Στέφανος Παπαδόπουλος (Ρητίνη Πιερίας 1936- Θεσσαλονίκη 1992), υπήρξε γιος του εκτελεσμένου από τους κατακτητές Γιάννη Παπαδόπουλου και καθηγητής της ιστορίας των Νεοτέρων Χρόνων στο Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων. Κυριότερα βιβλία του είναι  δύο σημαντικά συνθετικά έργα του που στηρίζονται στο αρχειακό υλικό των Ιωάννη Νοτάρη και Ευάγγελου Κωφού: Οι επαναστάσεις του 1854 και 1878 στην Μακεδονία και Εκπαιδευτική καί κοινωνική δραστηριότητα του Ελληνισμού της Μακεδονίας κατά τον τελευταίο αιώνα της τουρκοκρατίας, και τα δύο εκδόσεις της Εταιρείας Μακεδονικών Σπουδών (1970)].

Για την ίδια πάνω-κάτω περίοδο, από πληροφορίες για την κίνηση των ελληνικών σχολείων της Μακεδονίας στην εφημερίδα Ερμής της Μακεδονίας διαβάζουμε δύο μικρές ειδήσεις: «Κατερίνη. Σύσταση νηπιαγωγείου», (2.9.1875) και λίγους μήνες αργότερα:  «Έκδοση λαχείου προς όφελος τών σχολείων» (10.2.1876). Πάντως στην ίδια εφημερίδα καταγγέλλονται οι αυθαιρεσίες της οθωμανικής εξουσίας όπως αποδεικνύει επιστολή που στάλθηκε από την Κατερίνη στην εφημερίδα Ερμής (25/5.8.1875): «Γενικά υπάρχουσιν παράπονα κατά των καταδιωκόντων την ληστείαν αποσπασμάτων προπάντων δε των ζαπτιέδων (αστυνομικών) οίτινες μη αρκούμενοι ότι τρέφονται δωρεάν παρά του πενεστάτου λαού, προβαίνουσι και εις ύβρεις και κακώσεις πολλάκις δε και συκοφαντίας κατά αθώων ανθρώπων, διότι δεν ευρίσκουσι φαγητά και ποτά της ορέξεως αυτών. Προς τοις άλλοις λέγουσιν ότι Τσιαούσης (λοχίας) [...] αφού εξύβρισε τους πάντας και τα πάντα, ήκισε και ιερέα τινά συλλαβών αυτόν από του γενειού».

Η εποχή αυτή συνδέεται επίσης και με έντονες προσπάθειες για την αποτίναξη του οθωμανικού ζυγού. Προκειμένου να προετοιμάσει την επανάσταση ο επίσκοπος Κίτρους Νικόλαος Λούσης περιοδεύει σε περιοχές της Πιερίας από τις 10 Οκτωβρίου  1877 μέχρι τις 19 Δεκεμβρίου του ίδιου έτους. Επισκέπτεται την Κατερίνη όπου υπήρχε μια μικρή ομάδων μυημένων στην επαναστατική ιδέα. Η ομάδα αυτή ανέπτυσσε επαναστατική δράση και στα σημερινά γύρω χωριά Καλλιθέα, Κορινό, Κεραμίδι, Σβορώνο και Αγιάννη και κατέβαλε προσπάθειες να συγκροτηθούν και εκεί επαναστατικοί πυρήνες.

Στο τελευταίο τέταρτο του 19ου αιώνα η Κατερίνη παρουσιάζεται στις πηγές ως μια ασήμαντη κωμόπολη, χωρίς τίποτε το ιδιαίτερο, ένα τουρκοχώρι με λίγα σπίτια, ιδιοκτησία κάποιου μπέη. Στα «Απομνημονεύματα» του επισκόπου Κίτρους Νικολάου Λούση, η  Κατερίνη στα 1878  «έχει οικίας 300 περίπου» ενώ το Λιτόχωρο την ίδια εποχή έχει 600 οικίες.

Στην επανάσταση του 1878 (η προσωρινή κυβέρνηση της Μακεδονίας με πρόεδρο τον Ευ. Κοροβάγκο συστάθηκε στις 19 Φεβρουαρίου του 1878 και κήρυξε τον «ένωσιν της Μακεδονίας μετά της μητρός Ελλάδος»), όλα τα χωριά του Ολύμπου  και των Πιερίων, από τις εκβολές του Πηνειού ως τον κάτω ρου του Αλιάκμονα, είχαν επαναστατήσει. Μέρα με τη μέρα το κίνημα επεκτεινόταν και εδραιωνόταν. Μόνο η Κατερίνη εξακολουθούσε να μένει στα χέρια των Τούρκων. Ένα σφάλμα του γενναίου αξιωματικού Δουμπιώτη ήταν πως δεν προχώρησε αμέσως σε επίθεση εναντίον της Κατερίνης και παρασύρθηκε σε διαπραγματεύσεις, όταν τον επισκέφθηκε μια επιτροπή από την Κατερίνη που την αποτελούσαν ο δερβίσης Μπαμπά και ο Έλληνας Νικ. Μπίτσιος.

Τέλος, στον κατάλογο των ανδρών που αγωνίστηκαν στο σώμα του Επισκόπου Κίτρους Νικολάου συναντάμε και 9 αγωνιστές από την Κατερίνη: Κωνστ. Μπέσιας, Δημ. Μπέσιας, Κωνστ. Μπιζιότης, Αδάμος Τζούκας, Δημ. Παπανεοφύτου, Ιωάννης Στάϊκου, Βαγγέλης Ιωάννου, Παναγ. Σπύρου, Δημ. Αθανάσιος.

Bookmaker with best odds http://wbetting.co.uk review site.