Menu

45 χρόνια από την ίδρυση του Φεστιβάλ Ολύμπου (1972-2017)

Η μαρτυρία του Κλέαρχου Γώττα για τον πρώτο χρόνο λειτουργίας

του Αντώνη Κάλφα

Το Φεστιβάλ Ολύμπου συμπληρώνει φέτος 45 χρόνια λειτουργίας. Πώς προέκυψε όμως ο θεσμός, Ποιοι ήταν οι πρωταγωνιστές του; Ποιο ήταν το πολιτισμικό όραμά του; Ποια ήταν τα προβλήματα που αντιμετώπισαν (πρακτικά, γραφειοκρατικά και άλλα) εκεί προς το τέλος της δικτατορίας; Ο φιλέρευνος αναγνώστης μπορεί να ενημερωθεί πληρέστατα γύρω από τα ζητήματα αυτά από το πολύτιμο λεύκωμα που εξέδωσε ο ΟΡΦΕΟ το 2012, λεύκωμα που με απαράμιλλη τυπογραφική ευαισθησία φρόντισε ο Σπύρος Τσιλιγκιρίδης ενώ τα κείμενα (επιλογή και επιμέλεια) είχε ο υπογραφόμενος.

 

Από τις λεπτομερείς περιγραφές των πρώτων χρόνων και κυρίως σε ό,τι αφορά τον πρώτο χρόνο λειτουργίας, το 1972, παραθέτω κάποιες παραγράφους από την συνεισφορά του τόμου που υπογράφει ο, μακαρίτης πια, Κλέαρχος Γώττας (Ιστορικά του Φεστιβάλ Ολύμπου. Σκέψεις και βιώματα γύρω απ’ όσα έζησα κατά τα πρώτα χρόνια τής λειτουργίας του [1972-1975]).

Για όποιον θέλει περισσότερα, το άρθρο του Νίκου Γραίκου στο λεύκωμα είναι μνημείο λεπτότατης ευαισθησίας, περιγραφικών ικανοτήτων αλλά και μοντέρνας σύλληψης του πολιτισμικού φορτίου που μετέφερε το φεστιβάλ και οι ιδρυτές του, Κλέαρχος Γώττας και Εστία Πιερίδων Μουσών. Όπως υπογραμμίζει εύστοχα στη σχετική μελέτη του ο Νίκος Γραίκος: «… ήδη από τη δεκαετία του ’50 αρχίζουν να εμφανίζονται σε όλη την Ελλάδα οργανωμένες πολιτιστικές εκδηλώσεις με βάση κυρίως το θέατρο, όπως το «Φεστιβάλ Επιδαύρου» (1955), το «Φεστιβάλ Φιλίππων» (1957), το «Φεστιβάλ Δωδώνης» (1960),  το «Ευρωπαϊκό Πολιτιστικό Κέντρο Δελφών» (1966), τα «Δημήτρια» (1966) στη Θεσσαλονίκη κ.ά. Οι εκδηλώσεις αυτές, οι οποίες συνεχίζουν να υφίστανται, εξέφραζαν την αισιοδοξία και τα οράματα μιας νέας μεταπολεμικής γενιάς, η οποία εμφορούνταν από ένα αμάλγαμα ανθρωπιστικών ιδεών, με βάση εν μέρει τα οράματα του Σικελιανού και των «Δελφικών Γιορτών» (1927, 1930), τις αξίες της ελληνικότητας, όπως διαμορφώθηκαν από τη γενιά του ΄30, την αγάπη για τη λαϊκή δημιουργία και το «λαϊκό» πολιτισμό και την ανακάλυψη της αρχαίας δραματουργίας. Το επίσημο κράτος υποστήριζε τις προσπάθειες αυτές, οι οποίες προωθούσαν συγχρόνως και την αναδυόμενη ιδέα του τουρισμού, η οποία συγκροτούσε κατά ένα μεγάλο μέρος και την αναπτυξιακή πολιτική όλων των κυβερνήσεων της εποχής. Τα «Δημήτρια», για παράδειγμα, περισσότερο από κάθε άλλο φορέα οφείλουν τη γένεσή τους στις επιχορηγήσεις του Ε.Ο.Τ.»

Ο Κλέαρχος Γώττας (1930-2015) διετέλεσε πρόεδρος και μέλος των διοικητικών συμβουλίων της Εστίας ήδη από τη δεκαετία του 1960 και ανέπτυξε μεγάλη δραστηριότητα βαθιά επηρεασμένος από το γενικότερο πολιτισμικό κλίμα της εποχής και εμφορούμενος από την αγάπη του προς την αρχαία Ελλάδα, τις τοπικές πολιτισμικές παραδόσεις και το θέατρο. Από τις   δημοσιεύσεις του στον τοπικό τύπο και την πολύτιμη για την ιστορία τού Φεστιβάλ συνεισφορά του στο λεύκωμα του ΟΡΦΕΟ, πληροφορούμαστε ότι παρακολουθούσε από κοντά την πολιτιστική κίνηση της Θεσσαλονίκης, αλλά όποτε του δινόταν ευκαιρία και της Αθήνας. Όπως ο ίδιος αναφέρει επισκέφθηκε πολλές φορές το Δίον και επηρεάστηκε βαθιά από το βιβλίο του Π. Αναγνωστόπουλου «Η αρχαία Ολυμπική Πιερία» από το οποίο, όπως σημείωνε, εμπνεύστηκε την αναβίωση του αρχαίου δράματος στο θέατρο του Δίου.

Κλέαρχος Γώττας: Τα πρώτα βήματα. Πώς ξεκινήσαμε

Η προσπάθεια να ανοίξει το αρχαίο θέατρο του Δίου είναι πολύ παλιά, από το έτος 1965 όσο εγώ γνωρίζω. Στα αιτήματα των φορέων των τότε βουλευτών, με την πρωτοβουλία της εστίας Πιερίδων Μουσών, η απάντηση των αρχαιολογικών υπηρεσιών Αθηνών και Θεσσαλονίκης ήταν αρνητική, ενόψει των δήθεν επικείμενων ανασκαφών στο Δίον. Πολλές φορές επισκέφτηκα το Δίον. Το βιβλίο του Παναγιώτη Αναγνωστοπούλου,  γυμνασιάρχου μας, πολύ σημαντικό, ήταν καθοριστικό για να ενδιαφερθώ για τον πολιτισμό της Πιερίας.  Στο τέλος του βιβλίου, ο συγγραφέας γράφει: «Οι Πίερες εθεωρούντο κατά την αρχαιότητα οι πρώτοι εκπολιτιστές του αρχαίου κόσμου. Για μένα, το βιβλίο αποτέλεσε την έμπνευση να ασχοληθώ με το αρχαίο θέατρο του Δίου.

Το φθινόπωρο του 1971 δέχθηκα ένα τηλέφωνο από την γραμματέα της Νομαρχίας. Με βρήκε στη Ρητίνη, όπου,  με συνεργείο, γυρίζαμε ένα ντοκιμαντέρ, πολιτιστικό και τουριστικό της Πιερίας, για λογαριασμό της Εστίας Πιερίδων Μουσών.

-Σε παρακαλώ, αν είναι δυνατόν, να ξεναγήσεις τον Γ.Γ του Υπουργείου Βορείου Ελλάδος.

Παρότι είχα κάποιους ενδοιασμούς δέχθηκα. Πήρα το δρόμο από τον Λόφο, τον παλιό, τον αρχαίο, πέρασα από τα χαλάσματα της Πιερίδας πάνω στον Ανδριανό και κατέβηκα στην Κουντουριώτισσα και από κει στο Δίον. Τελικά ήρθε η αρχαιολόγος κ. Συγανίδου. Υπήρχαν μόνο τα ευρήματα των ανασκαφών των κ.κ. Σωτηριάδη και Πελικανίδη. Στο Ωδείο ακριβώς, έκανα την παρέμβαση προς τον Γ.Γ. Του είπα: «Εδώ ο Ευριπίδης έγραψε και δίδαξε τις Βάκχες και πολλά άλλα διάφορα για το χώρο και τις 20 πόλεις της αρχαίας Πιερίας».

Στο μεγάλο θέατρο, χορταριασμένο (και πουρνάρια) και μόνο ευρήματα της σκηνής υπήρχαν. […]

Υπεύθυνοι των ανασκαφών ήταν η κ. Ρωμιοπούλου. Το 1972 εγκαθίσταται ο καθηγητής κ. Παντερμαλής Δημήτριος. Τα αποτελέσματα φαίνονται σήμερα μεγάλα και αναμένονται ακόμη περισσότερα και στο Δίον και αλλού. Εκθέτω στο Δ.Σ της Εστίας Πιερίδων Μουσών τις απόψεις και συνομιλίες που είχα και με τον υπ’ αριθμ. 9/19-5-72, αφού προχώρησαν κάπως τα πράγματα, συστήνεται η πρώτη Εφορεία του Φεστιβάλ Ολύμπου σύμφωνα με το καταστατικό. Την αποτελούν τα μέλη τής τότε διοικήσεως. Έφορος, Γώττας Κλέαρχος, πρόεδρος της Εστίας Πιερίδων Μουσών, Γραμματεύς, Αθανασιάδης Παναγιώτης, Ταμίας Γναρδέλης Δημήτριος. Μέλη: Μαμούρης Αθανάσιος (Αντιπρόεδρος της ΕΠΜ), Καρατελίδης Φίλιππος (Γραμματεύς της ΕΠΜ), Ροδόπουλος Στυλιανός, Αποστολίδης Νικόλαος, Παρασκευόπουλος Δημήτριος, Βρασίδας Δημήτριος, Μαλλιάρας (πρόεδρος του Δίου). Αυτό είναι και το Συμβούλιο της ΕΠΜ το ιδρυτικό. […]

Μέχρι τον Μάρτιο του 1972 έγιναν μελέτες, χαρτογραφήθηκε η περιοχή, το θέατρο, με υψομετρικές καμπύλες δυο φορές, για να πιθανολογήσουμε το κέντρο του κοίλου του θεάτρου. Χαρτογραφήθηκε ο περιβάλλον χώρος  για τη δημιουργία χώρου στάθμευσης. Έγινε και πάλι σύσκεψη με τον Γ.Γ. στη Νομαρχία Πιερίας και αποφασίστηκε να ζητηθεί η έγκριση από το Αρχαιολογικό Συμβούλιο Θεσσαλονίκης. Με τη βοήθεια του κ. Βαβρίτσα, αρχαιολόγου, δόθηκε η έγκριση, ύστερα από την επίσκεψή του στο αρχαίο θέατρο.

Η ΠΡΟΕΤΟΙΜΑΣΙΑ ΤΩΝ ΠΡΩΤΩΝ ΠΑΡΑΣΤΑΣΕΩΝ ΤΟΥ 1972

Έγινε κοινή σύσκεψη των διαφόρων υπηρεσιών της Νομαρχίας, των δημάρχων Κατερίνης, Λιτοχώρου, Αιγινίου και Κολινδρού,  του προέδρου της κοινότητας Δίου και με τη συμμετοχή πολιτιστικών και αθλητικών φορέων, του Εργατικού Κέντρου Κατερίνης, του Συλλόγου Οικοδόμων και του Σωματείου Εργολάβων Δημοσίων Έργων, για τη δυνατότητα συμβολής στην πραγματοποίηση των γιορτών στο Δίον και τη απαιτούμενη υποδομή στη διαμόρφωση του χώρου. Προθυμοποιήθηκαν και συνέβαλαν όλοι, με κάθε μέσο. Οι Γιορτές καθορίστηκαν για τις 9-11 Σεπτεμβρίου του 1972.

2300 ΧΡΟΝΙΑ ΜΕΤΑ: ΜΕ ΤΗΝ ΑΝΤΙΓΟΝΗ ΤΟΥ ΣΟΦΟΚΛΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΟΠΕΡΑ «ΔΕΣΠΩ»

Επιστρέφω στο Δίον. Στέλνω τηλεγράφημα στον θίασο Καραγεωργιάδη. «Έλθετε στο Δίον, 9 Σεπτεμβρίου. Με την παράσταση "Αντιγόνη" του Σοφοκλή"». Απάντηση θετική. Αν κανείς βρίσκονταν το τελευταίο δεκαήμερο των εργασιών θα έβλεπε ένα απέραντο εργαστήρι. Μηχανήματα, αυτοκίνητα, έκαμαν στον δρόμο συντήρηση (χωμάτινος). Τους χώρους για στάθμευση, την ορχήστρα. Οι οικοδόμοι έκτιζαν την σκηνή και διαμόρφωναν τις κερκίδες, τους χώρους υγείας στο Αγίασμα και τα παρασκήνια, πλήρεις εγκαταστάσεις υδρευτικές, λευκά είδη, όλα δωρεάν. Τα κούτσουρα για τις κερκίδες διατέθηκαν από τη Διεύθυνση Δασών. Ο ΟΤΕ έστησε τηλεφωνικό διεθνές κέντρο λυόμενο με θαλάμους. Ο Θόδωρος Μπίλας έστησε κυλικείο με όλα τα είδηση προσφοράς.

Η ΕΣΤΙΑ ΠΙΕΡΙΔΩΝ ΜΟΥΣΩΝ ΚΑΙ Η ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑ ΤΟΥ ΦΕΣΤΙΒΑΛ ΟΛΥΜΠΟΥ. ΠΡΟΣΩΠΑ ΚΑΙ ΕΚΠΡΟΣΩΠΟΙ ΦΟΡΕΩΝ ΠΟΥ ΠΡΩΤΟΣΤΑΤΗΣΑΝ ΣΤΟ ΣΤΗΣΙΜΟ ΤΟΥ ΦΕΣΤΙΒΑΛ

Η Εστία Πιερίδων Μουσών από της ιδρύσεώς της και μέχρι την δημιουργία του Φεστιβάλ το 1972 είχε μεγάλο πολιτιστικό και εθνικό έργο. Με εκδηλώσεις, μουσικές συναυλίες, συμφωνικές, λαϊκές, θεατρικές παραστάσεις, λαογραφικές, εικαστικές, πνευματικές κ.ά. απέκτησε την εμπιστοσύνη όλων των κυβερνήσεων από το 1954 έως σήμερα. Είναι η πολιτιστική πρέσβειρα του νομού μας σε παγκόσμιο επίπεδο. Έτσι ίδρυσε και το Φεστιβάλ Ολύμπου. Συντελεστές στο χρόνο της ίδρυσής του, ήταν το διοικητικό συμβούλιο της Εστίας Πιερίδων Μουσών, το 1972, το οποίο αποτελούσαν οι εξής: Γώττας Κλέαρχος, πρόεδρος. Μαμούρης Αθανάσιος αντιπρόεδρος. Αθανασιάδης Παναγιώτης, Γ. Γραμματέας. Γναρδέλης Δημήτριος, ταμίας. Μέλη: Ροδόπουλος Στυλιανός, Αποστολίδης Νικόλαος, Καρατελίδης Φίλιππος και Παρασκευόπουλος Δημήτριος. Το συμβούλιο ήταν και η πρώτη Εφορεία του Φεστιβάλ Ολύμπου με τη συμμετοχή του ζεύγους Βρασίδα, αρχιτεκτόνων και του προέδρου Δίου  Μαλλιάρα.

[…] Η Τοπική Αυτοδιοίκηση με τους δημάρχους Κατερίνης, Κολινδρού, Αιγινίου, Λιτόχωρου, με τον πρόεδρο του Δίου και των γύρω κοινοτήτων διέθεσαν όλα τα μέσα σε μηχανήματα και σε προσωπικό. Αυτοκίνητα των οποίων οι οδηγοί δούλευαν χωρίς καμία αμοιβή, αν και σε υπερωρία, αλλά εθελοντικά προσέφεραν εργασία σε μεταφορά υλικών, καθισμάτων κ.ά. Από την άλλη τα γυμνάσια, οι καθηγητές, διέθεταν πολλές φορές καθίσματα και χώρους.

ΑΛΛΟΙ ΣΥΝΤΕΛΕΣΤΕΣ. Ο ΓΙΩΡΓΟΣ ΦΟΥΡΝΙΑΔΗΣ ΑΠΟ ΤΟΥΣ ΘΕΜΕΛΙΩΤΕΣ ΤΟΥ ΦΕΣΤΙΒΑΛ

Την προσπάθεια, κατά το ιδρυτικό έτος 1972, για το Φεστιβάλ Ολύμπου βοήθησαν και άλλοι. Ο αρχιφύλαξ Νικόλαος Ζαβαντίας, το προσωπικό του Μουσείου, ο Ευαγγέλου, οι μαραγκοί και τα καταστήματα του Δίου διέθεταν τα αμάξια τους και ποικίλα μέσα. Μια ψυχή, ένας απλός άνθρωπος, ο Θανάσης Φουρκιώτης (δεν ζει τώρα) δούλεψε με πάθος για το Φεστιβάλ. Ήταν ο φύλαξ των υλικών, μετέφερε με το τρακτέρ του τελάρα, οικίσκους, και άλλα υλικά από το κάμπινγκ του Σφήκα και από αλλού. Έσκαβε με τον κασμά και το φτυάρι, μετέφερε όλα τα κούτσουρα πάνω στο κοίλο του θεάτρου για τη διαμόρφωση των κερκίδων μόνος του. Ακούραστος, μέρα νύχτα! Αργότερα τον μιμήθηκαν πολλοί.

Έγιναν δυο ταχυμετρικές υψομετρίες του κοίλου του θεάτρου, μια από τον κ. Πεφάνη υπάλληλο της Δ.Τ.Υ.Ν.Α και άλλη από τους αδελφούς Δημάση για τη διαμόρφωση του κοίλου. Το ζεύγος Βρασίδα-Κωστοπούλου (αρχιτέκτονες υπάλληλοι με εξαιρετικές ευαισθησίες), φιλοτέχνησαν την πρώτη αφίσα και άλλες στα μετέπειτα χρόνια. Μελέτησαν τον περιβάλλοντα χώρο και έδωσαν χωροταξική λύση για τη λειτουργία του θεάτρου. Ήταν εκεί κάθε μέρα μέχρι αργά το βράδυ. Συνέχισαν και στα επόμενα χρόνια μέχρι την απόσπασή τους στη Θεσσαλονίκη.

Από πλευράς σωματείων η βοήθεια του ΕΟΣ Κατερίνης ήταν μεγάλη, με πρόεδρο τον κ. Δημήτριο Καρατζά. Η φιλοξενία θιάσων και συγκροτημάτων όπως του Αμφιθεάτρου Αθηνών του Σπύρου Ευαγγελάτου στο Καταφύγιο Άνω Μηλιάς για μια εβδομάδα, του θιάσου Μάνου Κατράκη, των συγκροτημάτων που μετείχαν στις γιορτές «Κλεφταρματολοί Ολύμπου και Πιερίων» που οργανώνονταν πάνω στην Άνω Μηλιά. Επιμέλεια φιλοξενίας του Κώστα Μπαλτατζή που δεν ζει σήμερα.

Το χορευτικό της Εστίας με Έφορο τον Τάκη Παρασκευόπουλο, ακούραστο εργάτη του Φεστιβάλ Ολύμπου. Με τα παιδιά του λύθηκαν πολλά προβλήματα καθαριότητας του χώρου, ταμεία εισιτηρίων, ξεναγήσεις στα ευρήματα, εργασίες στη διαμόρφωση του χώρου στην ιδρυτική χρονιά, αλλά και στα επόμενα χρόνια. Ο Παρασκευόπουλος υπήρξε από τους θεμελιωτές του έργου της Εστίας και του Φεστιβάλ.

Το βράδυ της πρώτης ιδρυτικής παράστασης ήλθε ο Γιώργος Φουρνιάδης. Μόλις συναντηθήκαμε ταυτόχρονα αναφωνήσαμε «Κορνιακτός» (συνήθης έκφραση στη συνεργασία μας). Με το Γιώργο Φουρνιάδη, είχαμε συνεργασία προ του Φεστιβάλ στον πολιτισμό. Όταν ο Γυμνασιάρχης κ. Αναγνωστόπουλος με κάλεσε για το έργο που ήθελε να ανεβάσει το Γυμνάσιο («Αντιγόνη» του Σοφοκλή), τού είπα κάλεσε τον κ. Φουρνιάδη ως σκηνοθέτη και μείνε ήσυχος. Έτσι κι έγινε. Εγώ φιλοτέχνησα τα σκηνικά. Η παράσταση αυτή έμεινε ιστορική στα χρονικά του Γυμνασίου. Αντιγόνη η Παρασίδου Βασιλική, ο Γιώργος Βατουσιάδης Κρέων. Ο Φουρνιάδης μπαίνει πλέον στην πολιτιστική του προσφορά του νομού. Το 1973 υπεύθυνος της καλλιτεχνικής επιτροπής, αυτός έδωσε και τον τίτλο «Φεστιβάλ Ολύμπου».  Έγραψε τελευταία στον τύπο με παράπονο «30 χρόνια καλλιτεχνικός διευθυντής και όχι μόνο». Εγώ θα το αντιστρέψω: «τριάντα χρόνια ο άνθρωπος για όλες τις δουλειές του Φεστιβάλ Ολύμπου και όχι μόνο». Ανεξάρτητα από τα ελαττώματα όλων μας, ο Γιώργος Φουρνιάδης, με το σθένος, τη μεγάλη εργατικότητα και τη γνώση, οφείλουμε να ομολογήσουμε ότι υπήρξε ένας από τους βασικότερους συντελεστές στην πρόοδο και το στέριωμα του Φεστιβάλ Ολύμπου.

Bookmaker with best odds http://wbetting.co.uk review site.