Menu

Η Κατερίνη του (θεατρικού) πολιτισμού είναι εδώ: «Ελένη ή Σούλα» της Δέσποινας Καλαϊτζίδου

[φωτ. από αριστερά: Ιόλη Ανδρεάδη - Δέσποινα Καλαϊτζίδου - Νικολέτα Κοτσαηλίδου]

του Αντώνη Κάλφα

Υπάρχουν χίλιοι τρόποι να πεθάνει κανείς
κι εμείς το κάνουμε δύσκολο
Παύση
Ένα μικρό spoiler
Στο τέλος πεθαίνω
από αυτό εδώ το δέντρο κρεμασμένη
 
Μην το βλέπετε έτσι
Αντέχει το βάρος
Το βάρος μιας Ελένης
 
Έτσι με βάφτισαν
αλλά πες πως με λέγαν Σούλα
κι ήμουν απ’ το νομό Λαρίσης
Σούλα η κομμώτρια απ’ τον Κοκκινοπλό
το ψηλό βλαχοχώρι στον Όλυμπο
Σούλα η Θεά της Ανταύγειας
που κατέβηκε στην πόλη να μάθει μια τέχνη
και βρήκε το τυχερό της
αγροτοσυνδικαλιστή με δυο μερσεντές
και χωράφια μέχρι όπου πιάνει το μάτι
Κάποτε πράσινα ήταν τα μάτια μου
Μην τα βλέπετε τώρα
Σας είπα πως δεν κοιμάμαι
εκτός κι όταν
με παίρνει ο ύπνος κανα δεκάλεπτο μπροστά στις ειδήσεις
Σταμάτησαν να λένε για μας
Κανείς δε λέει για μας πια
κι έχουμε ηρεμήσει
 

Η μελέτη της Έλσης Σακελλαρίδου, ομότιμης καθηγήτριας του ΑΠΘ, «Σύγχρονο Γυναικείο Θέατρο» επανεκδόθηκε το 2012 (η πρώτη έκδοση έγινε το 2006) και περιγράφει με ακρίβεια και γνώση την ευρωπαϊκή γυναικεία συμμετοχή στη θεατρική δημιουργία. Πρόκειται για μια δραστηριότητα που, με αρχικό ιδεολογικό υπόβαθρο την κοινωνικοπολιτική κινητικότητα και την αλλαγή των νοοτροπιών του γαλλικού Μάη του 1968 (σεξουαλική απελευθέρωση, προβλήματα γύρω από τον έμφυλο λόγο, τη θέση της γυναίκας κλπ) οδήγησε σε μια πολύμορφη αλλαγή του θεάτρου, η οποία έχει ήδη αποτελέσει διεθνώς ένα καινούργιο μοντέλο για περαιτέρω αισθητικούς πειραματισμούς και νέες τακτικές παρεμβατισμού στον ευρύτερο χώρο των παραστασιακών τεχνών.

Το θεατρικό έργο «Οι Καιόμενοι» της Δέσποινας Καλαϊτζίδου (η οποία αναφέρεται στο βιβλίο της Σακελλαρίδου ως μία πολλά υποσχόμενη φωνή του γυναικείου θεάτρου) κέρδισε το Β΄ κρατικό βραβείο συγγραφής θεατρικού έργου το 2010. Το βιβλίο/θεατρικό έργο παρουσιάσαμε και εδώ, στην Κατερίνη, ενώ πέρυσι (14 Δεκεμβρίου 2016) είχα οργανώσει ένα μικρό αφιέρωμα στη λογοτεχνία της πόλης με τίτλο «8+1 λογοτέχνες της Κατερίνης παρουσιάζουν ανέκδοτα κείμενά τους».

Η Δέσποινα Καλαϊτζίδου ως συμμετοχή της στην εκδήλωση μάς έδωσε κομμάτια από τον θεατρικό μονόλογο «Ελένη ή Σούλα». Έγραφα τότε κατά την παρουσίαση: «Στον θεατρικό  μονόλογο «Ελένη ή Σούλα» της Δέσποινας Καλαϊτζίδου το αφηγηματικό εγώ, η Ελένη, ζει σε ένα ασφυκτικό οικογενειακό και κοινωνικό περιβάλλον το οποίο και καταγγέλλει (καθημερινή συμπεριφορά, ηθικοί κώδικες, πολιτισμικά πρότυπα, πατριαρχική ηθική). Με λόγο σκληρό, αιχμηρό και ασθμαίνοντα, μιλά για όσα της συμβαίνουν σε έναν τόπο όπου δεν ξέρει ποιος είναι παρότι εμείς αναγνωρίζουμε τα τοπονύμια (Λάρισα, Κοκκινοπλός, Αθήνα, Θεσσαλονίκη). Έφυγε από το σπίτι της δωδεκάχρονη, παντρεύτηκε κι έμεινε χήρα στα εικοσιπέντε της. Οι άλλοι, η κοινωνία με τις ασφυκτικές της συμβάσεις και την μικροαστική ηθική της, της ζητούν να είναι καλή, σπλαχνική, με κάτασπρα δόντια, της δείχνουν όμως και την απέχθειά τους, τη βία τους, κι αυτή προσπαθεί να μείνει όρθια. Στις ρωγμές της ιστορίας επανέρχονται αρχαιόθεμα μοτίβα και ήρωες (Τροία, Ελένη, Εκάβη, Θερσίτης) τα οποία η ηρωίδα χρησιμοποιεί προκειμένου να μας δώσει τον δικό της δυστοπικό μύθο: «Φτιάξτε/ όσους μύθους θέλετε/ Οι ήρωες είναι πολλοί/ και περιμένουν στην ουρά για αθανασία/ Εγώ σας δίνω τον δικό μου πίσω/Αν ήτανε ποτέ δικός μου/ ή της Σούλας».

Γιατί τα θυμήθηκα τώρα όλα αυτά, έστω και καθυστερημένα; Διότι πριν λίγους μήνες  το έργο παίχτηκε (είχε τιμηθεί με το α’ βραβείο στο πλαίσιο του Greek Play Project) στη Θεσσαλονίκη και κατόπιν στην Αθήνα. Τι είναι το Greek Play Project (GPP); Είναι μια διαδικτυακή πλατφόρμα για το σύγχρονο ελληνικό έργο που λειτουργεί, φέτος, για τρίτη χρονιά. Τα έργα που παρουσιάστηκαν διακρίθηκαν στον διαγωνισμό «Γράψε τον Μύθο σου», ο οποίος πραγματοποιήθηκε τον Απρίλιο του 2015. Μέλη της επιτροπής (τα ονόματα είναι αρκούντως σοβαρά) ο συγγραφέας Ακης Δήμου, ο θεατρολόγος και κριτικός θεάτρου Γρηγόρης Ιωαννίδης, η θεατρολόγος Μαρία Καρανάνου, η θεατρολόγος-κριτικός θεάτρου και δημιουργός του GPP Ειρήνη Μουντράκη, ο θεατρολόγος και κριτικός θεάτρου Σάββας Πατσαλίδης και ο Σταμάτης Φασουλής.

Όπως σημείωσε και η κριτική «Ο μονόλογος της Δέσποινας Καλαϊτζίδου επιχειρεί να κάνει το άλμα, ενώνοντας τη μικρή με τη μεγάλη ιστορία. […] Η συγγραφέας, γεννημένη στην Κατερίνη και με σπουδές στη Θεσσαλονίκη, την Αγγλία και την Ιρλανδία, έχει ειδικευτεί στη λογοτεχνική μετάφραση και το θέατρο στην εκπαίδευση. Το 2010 κέρδισε το Β' Κρατικό Βραβείο Συγγραφής Θεατρικού Εργου. Η ωραία ιδέα στάθηκε αφετηρία, αλλά ένας μονόλογος είναι πολλά παραπάνω».

Όπως είχε ανακοινωθεί, το «Ελένη ή Σούλα» έγινε θεατρική παράσταση και παρουσιάστηκε τον Ιανουάριο του 2017 στο Blackbox στη Θεσσαλονίκη και εν συνεχεία στο Θέατρο Αλκμήνη στην Αθήνα. Την σκηνοθεσία του είχε αναλάβει η Ιόλη Ανδρεάδη, ενώ την ερμηνεία του η ηθοποιός Νικολέτα Κοτσαηλίδου.

Bookmaker with best odds http://wbetting.co.uk review site.