Menu

Πόσο ορθή είναι η άποψη που έχουμε για τις ψυχικές αρρώστιες;

Γιώργος Φ. Αγγελίδης

Νευρολόγος – Ψυχίατρος, MSc, PhD

Η ψυχική υγεία είναι ένα θεμελιώδες στοιχείο

στην ανάπτυξη του ανθρώπου.

Έτσι λοιπόν, θα πρέπει να δεχθούμε το γεγονός

πως τα προβλήματα ψυχικής υγείας είναι κομμάτι της ζωής μας

που μπορεί μεν να παρουσιαστούν,

αλλά μπορούν και να διευθετηθούν.

Οι ψυχικές αρρώστιες είναι πρόβλημα του καθένα μας.

Πολλές από τις απόψεις που έχουμε γι αυτές

είναι λανθασμένες και αναχρονιστικές.

   Αρκετά συχνά οι ψυχικές αρρώστιες συσχετίζονται με έναν απεριποίητο άνδρα που μιλά μόνος του περιπλανώμενος στους δρόμους, με μια γυναίκα που έχει «15 προσωπικότητες», ή με τον «τρελό φονιά» μιας κινηματογραφικής ταινίας. Λέξεις όπως «τρελός», «σχιζοφρενής», «ψυχοπαθής», «μανιακός», χρησιμοποιούνται συχνά από το ευρύ κοινό στις καθημερινές του συζητήσεις.

   Συχνά οι άνθρωποι αναρωτιούνται για τον εαυτό τους και μπορεί να καταλήξουν στο συμπέρασμα πως «Αυτό δεν θα συμβεί ποτέ σ΄ εμένα. Εγώ δεν είμαι τρελός. Κατάγομαι από καλή οικογένεια». Ή  να λένε πως «Εγώ δεν πρόκειται να αρρωστήσω ποτέ από κάποια ψυχική αρρώστια. Αυτό είναι πρόβλημα κάποιου άλλου ανθρώπου».

   Ωστόσο, στην πραγματικότητα, μια στις τέσσερις περίπου ελληνικές οικογένειες επηρεάζεται από την ψυχική αρρώστια. Ένα στα εκατό παιδιά που γεννιούνται στην Ελλάδα θα αναπτύξει αργότερα στη ζωή του σχιζοφρένεια. Υπολογίζεται ότι 8-12% των ανδρών και 20-26% των γυναικών στο γενικό πληθυσμό θα νοσήσουν από κατάθλιψη, το λιγότερο μια φορά στη διάρκεια της ζωής τους. Σε πολλά παθολογικά ή καρδιολογικά Εξωτερικά Ιατρεία Γενικών Νοσοκομείων το 10-15% από τους πρωτοπαρουσιαζόμενους σ’ αυτά είναι αγχώδεις νευρωτικοί ασθενείς. Οι στατιστικές αυτές μας πιστοποιούν πως οι ψυχικές αρρώστιες είναι πρόβλημα του καθένα μας.       

   Σημαντικά ποσά χρημάτων διατίθενται από τον κρατικό προϋπολογισμό στη χώρα μας για την προαγωγή της ψυχικής υγείας, αλλά επίσης και από την κάθε ελληνική οικογένεια, όταν κάποιο μέλος της επηρεαστεί από την ψυχική αρρώστια. Ίσως όμως το μεγαλύτερο κόστος είναι το συναισθηματικό. Είναι αυτό που πληρώνουν τα άτομα με ψυχικές αρρώστιες, όταν αισθάνονται κοινωνικά περιθωριοποιημένοι, όταν δυσκολεύονται να βρουν εργασία ή κατάλληλη κατοικία, μόνιμα σταμπαρισμένοι από τις αρρώστιες τους.

   Το στίγμα που συνοδεύει την ψυχική αρρώστια προέρχεται από το φόβο του αγνώστου, αποτελεί δε ένα σύνολο από λανθασμένες πεποιθήσεις και δοξασίες που δημιουργούνται από την έλλειψη ενημέρωσης και κατανόησης.

   Το κείμενο αυτό ελπίζουμε να βοηθήσει στην πληρέστερη ενημέρωση του κοινωνικού συνόλου, να εξαλείψει κάποιες από τις λανθασμένες πεποιθήσεις που επικρατούν και να παρουσιάσει τα γεγονότα και την πραγματικότητα που αφορούν τις ψυχικές αρρώστιες και τους ανθρώπους που τις έχουν.

   Καταγράφονται κάποιες συνηθισμένες εσφαλμένες αντιλήψεις που έχουμε ως μέλη της κοινωνίας μας για τις ψυχικές αρρώστιες.

   Εσφαλμένη αντίληψη: Οι ψυχικές αρρώστιες δεν είναι γνήσιες αρρώστιες  όπως είναι ο καρκίνος ή οι καρδιοπάθειες

   Πραγματικότητα: Πολλά ψυχιατρικά συμπτώματα και ψυχικές αρρώστιες μπορεί να οφείλονται σε οργανικά αίτια και να συνδέονται με σωματικές παθήσεις (για παράδειγμα, με διαταραχή της λειτουργίας του θυρεοειδή αδένα). Κάποιες από τις ψυχικές αρρώστιες μπορεί να είναι προσωρινές και να σχετίζονται με ορισμένες καταστάσεις (να προκαλούνται, για παράδειγμα, από υπερβολικό στρες ή σημαντικές αλλαγές στη ζωή του ανθρώπου, όπως μπορεί να συμβαίνει στην περίπτωση θανάτου ενός αγαπητού προσώπου ή ενός διαζυγίου). 

   Εσφαλμένη αντίληψη: Άτομα με ψυχικές αρρώστιες δεν συνέρχονται ποτέ

   Πραγματικότητα: Υπάρχουν ψυχικές αρρώστιες που είναι θεραπεύσιμες και κάποιοι άνθρωποι που έπασχαν από αυτές μπορούν να συνέλθουν. Τις  ψυχικές αρρώστιες θα έπρεπε  να τις δει κανείς με την ίδια νοοτροπία που αντιμετωπίζει τις σωματικές αρρώστιες. Γνωρίζουμε πια ότι πολλές ψυχικές αρρώστιες οφείλονται σε συγκεκριμένες αιτίες και ότι χρειάζονται φροντίδα και θεραπεία, όπως ακριβώς συμβαίνει με τον καρκίνο και τις καρδιακές παθήσεις. Όταν ένα άτομο με ψυχικό πρόβλημα υποβληθεί σε αποτελεσματική θεραπεία, τότε μπορεί να αναμένει κανείς πως το άτομο αυτό θα αναρρώσει, θα συνέλθει και θα μπορέσει να ενταχθεί και πάλι στους ρυθμούς της κοινωνίας και σε έναν φυσιολογικό τρόπο ζωής.

   Δυστυχώς, η προκατάληψη εμποδίζει τα άτομα που έχουν αναρρώσει από ψυχικές αρρώστιες να κάνουν τα απαραίτητα βήματα, ώστε να αναλάβουν και πάλι τη θέση τους στον επαγγελματικό και κοινωνικό τους χώρο. Αυτό το εμπόδιο μπλοκάρει τις προσπάθειές τους να ζήσουν στην κοινωνία μας όσο γίνεται περισσότερο φυσιολογικά και παραγωγικά.     

   Εσφαλμένη αντίληψη: Όλα τα άτομα με ψυχικές αρρώστιες είναι βίαιοι και επικίνδυνοι για την κοινωνία μας.

   Πραγματικότητα: Τα άτομα με ψυχικές αρρώστιες δεν προβαίνουν σε περισσότερες βίαιες και απειλητικές πράξεις συγκριτικά με τα άλλα μέλη της κοινωνίας μας. Άτομα που έχουν αναρρώσει από ψυχικές αρρώστιες και έχουν επιστρέψει στην Κοινότητα, είναι πιο συνηθισμένο να είναι αγχωμένα, συνεσταλμένα, και απαθή. Συχνότερα μπορεί αυτά να είναι τα θύματα κάποιας βίαιης εγκληματικής πράξης παρά οι δράστες.

   Ένα άτομο που έχει υποβληθεί σε αποτελεσματική θεραπεία για ψυχική αρρώστια, αλλά δεν είχε κάνει κάποια εγκληματική ενέργεια πριν από την εκδήλωση της αρρώστιας του, θεωρείται πως είναι λιγότερο πιθανό να συλληφθεί για κάποια βίαιη ή επιθετική ενέργεια από ό,τι ο «μέσος πολίτης».  

Εσφαλμένη αντίληψη: Άτομα που έχουν υποβληθεί σε θεραπεία για ψυχική αρρώστια είναι ασταθή και μπορεί να εξαγριωθούν οποιαδήποτε στιγμή

   Πραγματικότητα: Τα περισσότερα άτομα με ψυχικές αρρώστιες είναι πιο πιθανό να κλείνονται στον εαυτό τους και να αποτραβιούνται από κοινωνικές συναναστροφές και παρέες, παρά να γίνονται επιθετικοί και βίαιοι προς τους άλλους ανθρώπους. Ο φόβος ότι μπορεί τα άτομα αυτά να «εξαγριωθούν» είναι αβάσιμος. Σίγουρα ο φόβος αυτός δεν μπορεί να αποτελεί μια έγκυρη αιτία για να αρνηθεί κανείς σε τέτοια άτομα την ευκαιρία να εργαστούν, να ζήσουν σε διαμέρισμα μιας πολυκατοικίας, ή να συμμετέχουν σε κοινωνικές και φιλικές συγκεντρώσεις.

   Ειδικοί επαγγελματίες ψυχικής υγείας θεωρούν πως οι περισσότερες υποτροπές  («ξανακύλισμα») της ψυχικής αρρώστιας εξελίσσονται βαθμιαία και όχι απότομα και ακαριαία. Εάν γιατροί, φίλοι, συγγενείς, αλλά και το άτομο με την ψυχική αρρώστια μπορούν να αναγνωρίσουν τα αρχικά, τα «πρόδρομα» σημεία και συμπτώματα της υποτροπής της αρρώστιας, τότε η υποτροπή αυτή είναι δυνατό να γίνει αντιληπτή και να αντιμετωπιστεί στα πρώτα της στάδια, πριν εξελιχθεί και γίνει πολύ σοβαρή.    

   Εσφαλμένη αντίληψη: Άτομα που χρειάζονται ψυχιατρική θεραπεία και φροντίδα θα πρέπει να απομονώνονται και να κλείνονται σε Ψυχιατρεία και Κλινικές.

   Πραγματικότητα: Σήμερα, έχει αναπτυχθεί σημαντικά και στη χώρα μας η Κοινοτική Ψυχιατρική, με τη λειτουργία εναλλακτικών ψυχιατρικών υπηρεσιών μέσα στην Κοινότητα (Κέντρα Ψυχικής Υγείας, Εξωτερικά Ιατρεία σε Ψυχιατρικά Νοσοκομεία,  Νοσοκομεία / Κέντρα Ημέρας, Κινητές Ψυχιατρικές Μονάδες, Προστατευμένα Διαμερίσματα, Ξενώνες, Οικοτροφεία, Επαγγελματικά Εργαστήρια, Ψυχιατρικές Κλινικές στα Γενικά Νοσοκομεία, Ιδιωτικά Ιατρεία Ψυχιάτρων, Γραφεία Επαγγελματιών Ψυχικής Υγείας, κ.ά.). Έτσι, πολλά άτομα με ψυχική αρρώστια δεν είναι πλέον απαραίτητο να θεραπεύονται νοσηλευόμενα αποκλειστικά σε Ψυχιατρικό Νοσοκομείο. Μπορούν να έχουν ένα ικανοποιητικό επίπεδο και ποιότητα ζωής στην Κοινότητα, κοντά στους συγγενείς, τους φίλους και τους γείτονές τους.

   Συμπαραστάτες και αρωγούς στη διαβίωσή τους στην Κοινότητα έχουν τους επαγγελματίες ψυχικής υγείας, καθώς και νέες αποτελεσματικές θεραπείες (φάρμακα, ψυχοθεραπείες, κ.ά).

     Εσφαλμένη αντίληψη: Άτομα που έχουν υποβληθεί σε θεραπεία για ψυχική αρρώστια γίνονται παρακατιανοί εργαζόμενοι.

   Πραγματικότητα: Πολλά άτομα που έχουν αναρρώσει από ψυχικές αρρώστιες είναι εξαιρετικοί εργαζόμενοι. Παράλληλα, πολλοί είναι οι εργοδότες εκείνοι που διαβεβαιώνουν πως τα άτομα αυτά είναι περισσότερο ακριβή και σχολαστικά στη δουλειά τους συγκρινόμενα με τους άλλους συναδέλφους τους. Άτομα που έχουν υποβληθεί σε αποτελεσματική θεραπεία για την ψυχική τους αρρώστια έχει διαπιστωθεί ότι είναι σχεδόν ισότιμοι με τους συναδέλφους τους στην ποιότητα της εργασίας τους και στο χρόνο που παραμένουν σε μια δουλειά.

   Ωστόσο, είναι σημαντικό να γίνει κατανοητό πως η ψυχική αρρώστια κάποιων ατόμων που υποβλήθηκαν σε θεραπεία, είναι δυνατόν να υποτροπιάσει. Έτσι, ίσως χρειαστεί να απουσιάσουν από την εργασία τους. Αν όμως εφαρμοστούν ευέλικτα εργασιακά προγράμματα και ωράρια εργασίας που μπορούν να διευθετούν και να εξομαλύνουν αυτές τις πιθανές απουσίες από τη δουλειά, τότε άτομα με ψυχικές αρρώστιες μπορεί να εξελιχθούν σε πολύ παραγωγικούς εργαζόμενους. Αυτό που χρειάζεται να τους δοθεί, είναι η ευκαιρία για να το αποδείξουν. 

   Εσφαλμένη αντίληψη:  Σε άτομα που έχουν συνέλθει από μια ψυχική αρρώστια ταιριάζουν περισσότερο δουλειές χαμηλού επιπέδου και όχι θέσεις που απαιτούν υπευθυνότητα

   Πραγματικότητα: Σε όλους τους ανθρώπους η επαγγελματική τους επιτυχία εξαρτάται από παράγοντες όπως είναι τα προσωπικά τους ταλέντα, οι ικανότητες και επιδεξιότητες τους, οι εμπειρίες τους, η δημιουργικότητα και εργατικότητα, καθώς και η διάθεσή τους για προβολή και καθιέρωση. Το ίδιο συμβαίνει και με τα άτομα με ψυχική νόσο. Παγκόσμια, υπάρχουν πολλά παραδείγματα από επιφανείς και διάσημους ανθρώπους που ανάρρωσαν από μια ψυχική νόσο και κατέλαβαν επαγγελματικές, κοινωνικές ή πολιτικές θέσεις που απαιτούν υψηλή υπευθυνότητα και αξιοπιστία. Άτομα που έχουν αναρρώσει από κάποια ψυχική αρρώστια χρειάζονται ενθάρρυνση, για να αντιληφθούν και να αναδείξουν τις δυνατότητες και τα προσόντα τους.

Ο Γιώργος Αγγελίδης είναι νευρολόγος – ψυχίατρος. MSc, PhD

τ. Διευθυντής του Κέντρου Ψυχικής Υγείας Κατερίνης

& Ψυχιατρικής Κλινικής Γενικού Νοσοκομείου Κατερίνης.

επικοινωνία: Βάρναλη 5, Πεζόδρομος, 1ος όροφος

τηλ. 2351100389 – κιν. 6974944398

email: g_Αυτή η διεύθυνση ηλεκτρονικού ταχυδρομείου προστατεύεται από τους αυτοματισμούς αποστολέων ανεπιθύμητων μηνυμάτων. Χρειάζεται να ενεργοποιήσετε τη JavaScript για να μπορέσετε να τη δείτε.

facebook.com/giorgosfangelidis

Bookmaker with best odds http://wbetting.co.uk review site.