Menu

«…κι εγω δεν ξερω πως μου ήρθε αυτό το κακό»

Η ΕΚΤΕΛΕΣΗ ΤΩΝ 40 ΕΛΛΗΝΩΝ ΤΟΥ ΜΕΤΑΛΛΕΙΟΥ ΧΡΩΜΙΟΥ ΤΟΥ ΑΓ. ΔΗΜΗΤΡΙΟΥ ΣΤΟ ΦΟΝΤΟ ΤΗΣ ΚΕΡΔΟΣΚΟΠΙΑΣ ΤΟΥ ΓΕΡΜΑΝΙΚΟΥ ΙΜΠΕΡΙΑΛΙΣΜΟΥ

ΤΟ ΧΡΟΝΙΚΟ ΤΩΝ ΓΕΓΟΝΟΤΩΝ

Στις 23 Φλεβαρη του 1943 στο Σιδ,Σταθμό Κατερίνης εκτελέστηκαν 40 κάτοικοι από τα χωριά Αγιος Δημητριος και Λιβαδι , ως αντιποινα για την ανατιναξη και καταστροφη του μεταλλειου χρωμιου , που βρίσκεται στη θέση  «Μπαρα» στον Αγιο Δημητριο ,από τους ανταρτες του ΕΛΑΣ, στα πλαίσια γενικοτερων επιθεσεων σε μεταλλεια και ορυχεια σ’ όλη την Ελλάδα. Σκοπός των επιθεσεων αυτών ηταν να σταματήσει η λεηλασια του ορυκτου πλούτου της χώρας και να στερηθουν τα κατοχικά στρατεύματα από το χρωμιο που τους ήταν τόσο απαραιτητητο για την πολεμικη τους βιομηχανια.

Το μεταλλειο το εκμεταλλευόταν οι Γερμανοί και πριν από το 1940 και είχαν ως αντιπροσωπο και διαχειριστη τους τον Κώστα Νταιφα , δημοσιογραφο από την Αθηνα με καταγωγη από το Βολο (1). Στη διάρκεια της κατοχής τα γερμανικά κατοχικά στρατεύματα συνεχισαν την εκμετάλλευση του.

Στο μεταλλειο οι Γερμανοί απασχολουσαν Αη-δημητρινους (ένα ατομο από κάθε οικογενεια) χωρίς να τουςπληρωνουν . Μετά τον Ιουνη του 1942 απασχολουσαν και 34 Εβραιους (2) από τη Θεσαλονικη(3).

Το βραδυ της 18ης προς 19ης Φλεβαρη του 1943 ανταρτες του ΕΛΑΣ πο τα τμήματα Θεσσαλιας ανατιναξαν το μηχανοστασι , έβαλαν φωτια στις αποθηκες , αφού προηγουμένως πηραν τροφιμα και εκρηκτικες υλες. Οδηγοι στην επιχείρηση χρησιμοποιηθηκαν από τον εφεδρικο ΕΛΑΣ Αγ.Δημητριου  ενώ αποχωρωντας οι ανταρτες πηραν μαζί τους και δυο γερμανους στρατιωτες τους οποίους αργότερα εκτελεσα (4). Λεγεται παως καθοριστικο ρόλο στην απόφαση αυτή επαιξε το γεγονός της εκτελεσης 117 αμάχων στο χωριό Δομενικο της Θεσαλιας , στις 16-2-1943.

Την ίδια μέρα (19-2-1943) οι γερμανοι κάνουν επιδρομη στο χωριό για να συλλαβουν ομηρους .Απο το παρατηρητηριο των ανταρτων ειδοποιουνται οι κάτοικοι να φύγουν. Έτσι μενουν στο χωριό κυρίως ηλικιωμένοι. Ο γερμανικος στρατος συλλαμβανει ομηρους και φευγει για την Κατερίνη. Η προσπάθεια απελευθέρωσής τους από τον ΕΛΑΣ δεν είναι έγκαιρη , προλαβαινει όμως ένας Εβραιος και δραπετευει.Οι ομηροι μεταφερονται στο Σιδ,Σταθμό Κατερίνης  και κλεινονται σ’ ένα βαγονι. Στο Σταθμό φτανουν και οι συγγενείς τους , οι οποιοι ματαια περιμένουν την απελευθέρωση τους .

Στις 23 του Φλεβαρη συλλαμβανεται και ο πρώην Δήμαρχος Κατερίνης Αμιλιος Ξανθόπουλος , ο όποιος ηταν επιμελητης τροφοδοσιας των εργατων του μεταλλειου, κατηγορουμενος ότι εφοδιαζε τους ανταρτες του ΕΛΑΣ.

 Την ίδια μέρα επιστρατευονται δεκαπέντε Κατερινιωτες για να σκαψουν τον ταφο των ομηρων. Την ώρα που μπροστά από το βαγονι με τους όμηρους στάθμευε το τρένο για την Αθηνα , οι μελλοθανατοι οδηγουνται στον τόπο της εκτελεσης. Οι ομηροι εκτελουνται. Ο Αιμιλιος Ξανθόπουλος , λίγο πριν , είχε προλαβει ν’ αφήσει σημείωμα στη γυναικα του , στο όποιο , μεταξύ άλλων, έγραφε…. «δεν μπορεσα να δημιουργησω περιουσία γιατι εζησα τιμια».(5)   

Την ίδια μέρα ο ΕΛΑΣ έδωσε μάχη στα στενα της Πετρας και ανατιναξε το εργοστασιο ξυλειας στη Μορνα.

Στις 2 του Μαρτη του 1943 η εφημερίδα των δοσιλογων στη Θεσσαλονίκη «Νέα Ευρώπη» γνωστοποιει ( με ανακοίνωση του γερμανου στρατιωτικου διοικητη Θεσσαλονικης –Αιγαιου στους Έλληνες) ότι «…Έλληνες λησται παραπλανηθεντες από μπολσεβικους τρομοκρατας επετεθησαν εναντίον ενός ορυχειου» και « για το λόγο αυτό ετυφεκισθησαν , εκ της εκει περιοχής, 37 κάτοικοι». Προειδοποιει ότι «ο γερμανικος στρατος θα τιμωρησει και εις το μελλον κάθε τρομοκρατικην εκδηλωσιν ελληνων κομμουνιστών».

Αυτά είναι συμφώνα με όσα γνωριζουμε , τα γεγονότα που εγιναν τον Φλεβαρη του 1943 στην Πιερία.

ΑΝΑΖΗΤΩΝΤΑΣ ΤΙΣ ΑΙΤΙΕΣ

(Η ναζιστικη επεκταση και η ευρωπαϊκη ιδέα)

Ποιες όμως ήταν οι αιτίες και ποιες οι συνέπειες της βαρβαρης αυτής πραξης των γερμανω ναζιστών? Ο Αιμιλιος Ξανθόπουλος αναρωτιοταν στο τελευταιο του γραμμα…«…κι εγω δεν ξερω πως μου ήρθε αυτό το κακο» . Η απορια αυτή του πρώην δημάρχου Κατερίνης θα μπορούσε ν’ απαντηθει , αν γνωριζε τη διαταγη που ειχε εκδωσει ο Χιτλερ στις 16.2.1942 για την ενταση της τρομοκρατιας στην Νοτιοανατολικη (Ν.Α.) Ευρώπη, μαζι και στην Ελλάδα.

«Αν ο αγώνας αυτός κατά των συμμοριών στα Βαλκανια –διέτασσε ο Χίτλερ- δεν διεξαχθει με τα πιο ωμα μέσα , τότε δεν θα επαρκουν πια οι διαθεσιμες δυνάμεις …γι’ αυτό ο στρατος έχει το δικαίωμα να χρησιμοποιει κατά των γυναικων και των παιδιων κάθε μεσο, αρκεί μόνο να οδηγεί αυτό σε επιτυχια…» (6)

Γιατί όμως ο Χίτλερ έδωσε αυτή τη διαταγή? Πρόκειται για τη διαταγή ενός παραφρονα εγκληματια που με αδιστακτο τρόπο προσπαθουσε να κατακτησει τον κόσμο, όπως θα ηθελε μια απλοικη και επιφανειακη ερμηνεία? Σίγουρα όχι. Πίσω από τον Χίτλερ κρυβοταν οι επιδιώξεις του γερμανικού κεφαλαίου που ηθελε με κάθε μεσο την επεκταση του. Πίσω από τη φοβερη πολεμικη μηχανη του τριτου Ραιχ και τις ωμοτητές της υπήρχαν οι βλεψεις τωνβιομηχανικων κολοσσων της Γερμανιας για ένα νέο μοιρασμα της γερμανικής αγοράς , συμφώνα με τα συμφέροντα τους.

Έτσι, μέσα στα πλαίσια αυτών των σχεδιασμών, τα στελέχη του οικονομικου επιτελειου είχαν αναθεσει το ρόλο του τροφοδοτη των γεωργικων και μεταλλευτικων προιοντων στη Νοτιοανατολικη Ευρώπη, δηλαδή στις βαλκανικες χώρες.

«Η εκβιομηχανηση θα πρέπει να προσανατολιστει, σε πρώτη γραμμή, στη γεωργικη παράγωγη…και στις υπαρχουσες πρωτες υλες» (7) έγραφε σε υπομνημά του ο Ουλ. Χασελ , μέλος του Οικονομικού Επιμελητηριου Κεντρικης Ευρωπης , το Σεπτεμβρη του 1941.

Ο Χ. Φελιγκερ προεδρος ταυτοχρονα και της Επιτροπης Εξωτερικου Εμποριου της Ομάδας Βιομηχανιας του Ραιχ και του Δ.Σ. των εργοστασίων Ντιντιερ Α.Ε. , μπορεί να θεωρηθει προδρομος της «ευρωπαικης ιδεας». Μιλωντας  στις 8-11-1941 για το «Σχεδιασμό του μεγαλου χωρου» τονιζε … «μόνο ένα σταθερο ευρωπαικο μπλοκ , μόνο μια κοινη στρατευση όλων των δυναμεων , μπορεί να ικανοποιησει σε επαρκη βαθμό τις ανάγκες που αναμενεται να προκυψουν μετά τον πόλεμο …Επιδιωκουμε μια όσο το δυνατόν καλύτερη εκμετάλλευση των πηγων των πρωτων υλων…Για το σκοπό αυτό , δηλαδή για την οργανωση της πρωτοβουλιας της ιδιωτικης οικονομίας, είναι αναγκαια μια ηγεσια την οποία εμείς βέβαια την αξιωνουμε για τη Γερμανία.(8)

Σε αρθρο στην «Εθνική εφημερίδα της Εσσης»  με τίτλο «Δυο εθνη δυο αντιθεσεις- η προδοσία έναντι της Ν.Α. Ευρωπης , η ευρωπαικη προσαρμογη της Ελλάδας» (9), ο γερμανος αρθρογραφος ανεθετε στην Ελλάδα την τυχη της «Καλιφορνιας της νέας Ευρωπης»  που θα παίξει το ρόλο «προμηθευτου δι’ ειδικην διατροφην του ευρωπαικου πληθυσμού» . Πιο κάτω αναφέρει «στην οργάνωση της πρέπει να συμπεριληφθει και η εκμετάλλευση των υπαρχοντων μεγάλων κοιτασματων διαφορων ορυκτων». Ο αρθρογραφος επισημαινει ακόμη ότι θα πρέπει «…να περιοριστουν μερικοι βιομηχανικοι κλαδοι οι οποιοι διατηρουνται τεχνηεντως»(βλεπε σημερινούς στοχους Ευρωπαϊκής Ένωσης).

Πίσω από τους προσεκτικα διατυπωμενους σχεδιασμους του γερμανιου ιμπεριαλισμου για το χώρο των Βαλκανιων και την Ελλαδα κρυβοταν η επιδιωξη της ληστρικης εκμετάλλευσης της ελληνικης παραγωγής. Ακόμη και ο Μουσολινι αναγκάστηκε να πει ότι « οι γερμανοι πηραν απ’ τους Έλληνες ακομα και τα κορδονια των παπουτσιων τους» .( 10)

Μέσα στα πλαίσια της ληστρικης εκμετάλλευσης της χώρας μας δεσποζουσα θέση έχει η εκμετάλλευση του ορυκτου πλούτου και κυρίως του χρωμιου, από το όποιο παραγεται το ατσαλι, μεταλλο πολυτιμο για την πολεμικη βιομηχανία. Η εξασφαλιση του ορυκτου πλούτου γινοταν κυρίως προς όφελος των γερμανικων μονοπωλιων , όπως η εταιρία KRUPP. Πραγματικά δεν μπορεις να καταλαβεις ποιος διαπραγματευεταιτην αγορα ή ενοικιαση των μεταλλειων, η εταιρία  ή ο γερμανικος στρατος. Η ταυτιση είναι σχεδόν πληρης.

Είναι αραγε τυχαιο το γεγονός ότι η δημοσιευση του άρθρου για τον παραγωγικο προσανατολισμό της Ελλάδας έγινε σε εφημερίδα της Εσσης , πόλη όπου ήταν και η έδρα της KRUPP; H είναι  σύμπτωση ότι το ίδιο πρόσωπο είναι αντιπρόσωπος της KRUPP στην Ελλάδα και διοικητικος πολεμικος σύμβουλος στο οικονομικό τμημα της 12ης στρατιας της Βερμαχτ (γερμανικος στρατος) ;

 

Η ΣΠΟΥΔΑΙΟΤΗΤΑ ΤΟΥ ΧΡΩΜΙΟΥ

Η αξία του χρωμιου για τη γερμανική βιομηχανία προκύπτει από μια σειρά αναφορές  σε επιστολές κλπ. υπηρεσιακων και στρατιωτικών παραγόντων. Στις σημειωσεις του αντιστρατηγου Γκ.Τομας, προϊσταμένου του Γραφειου Εφοδιασμου και Εξοπλισμου της Βερμαχτ, στις 3-5-1941, αναφέρεται ότι «…τα μεταλλεύματα της Ελλάδας σαν κραματα έχουν εξαιρετικη σημασία για την παράγωγη της γερμανικής βιομηχανιας εξοπλισμων, προπαντων τα μεταλλεύματα νικελιου και χρωμιου».

Σε διαλεξεις που εγιναν στις 3 και 4 Σεπτεμβρη 1942 στη Θεσσαλονίκη από εκπροσώπους του Επιτελειου Εφοδιασμου και Οικονομίας για τη Ν.Α. Ευρώπη αναφέρεται ότι η εκμετάλλευση του χρωμιου σ’ ολοκληρο το χώρο της Νοτιας Ανατολης έχει «καθοριστικη σημασία για την αμυντικη οικονομια». Ο Οσκαρ Γκαμπελ σε επιστολη του στις 30-8-1944 χαρακτηρίζει το χρωμιο ως το «σημαντικοτερο μεταλλευμα».

Η ποσοτητα του χρωμιου που υπολογιζε να εκμεταλλευτει η Γερμανία στην Ελλάδα (κλειστηκαν και οι σχετικες συμφωνίες από το νομικο σύμβουλο της εταιρίας δρ.Ζολ) ήταν 60000 τονοι ( 11). Το αξιοποιησιμο  υλικο ανερχοταν σε 9.244 τονους  το χρονο(τέλη του 1942) και καλυπτε το 32,9% της καταναλωσης της γερμανικής πολεμικης βιομηχανιας  (12), ενώ μόνο το μηνα Φλεβαρη του 1943 σταλθηκαν 2.035 τονοι με το σιδηροδρομο.

Η εξαιρετικη σημασία που είχε η αξιοποίηση του χρωμιου για τη γερμανική πολεμικη μηχανη έγινε φαίνεται αντιληπτη από το επιτελαιο του ΕΛΑΣ και τους συμμάχους. Ο ΕΛΑΣ  κατεστρεψε το μεταλλειο χρωμιου στον Αγιο Δημητριο. Στις 8-3-1943 επιτέθηκε στο μεταλλειο Τσαγκλη και δεκα μέρες αργότερα στο μεταλλειο Τσαγκλη –Αρντουαν (13) . Έτσι, το αποτέλεσμα των επιθεσεων αυτών ήταν να κλεισουν τα μεταλλεια «Όλυμπος», «Ελαφινα», «Χρωμιο», «Τσαγκλης». Η παράγωγη για το 1943 μειωθηκε από 49.600 τονους σε 38000 τονους (14).

Ο Οσκαρ Καμπελ, προϊστάμενος του τμηματος Μεταλλειων του Υπουργειου Οικονομίας του Ράιχ , σε δυο επιστολές του στις 17-1-1944 και 30-8-1944 επεσήμανε τους κινδυνους από την ανταρτικη δράση , για την εξασφαλιση της απροσκοπτης εξόρυξης του χρωμιου. Την πρώτη φορά ζητα «την ειρηνοποιηση της ευρυτερης περιοχής και την εξασφαλιση των δρόμων μεταφορας καθώς και την προστασια των επιχειρήσεων έναντι επιθεσεων συμμοριών»(15).

Τη δευτερη φορά  η γερμανική ψυχραιμια δίνει τη θέση της στην αγωνια ενός ετοιμοθανατου. Η Τουρκια διακοπτει στις 21-4-1944 τις αποστολες χρωμιου στην Γερμανία. Ο Οσκαρ Γκαμπελ γράφει : « δεν υπάρχει στην Ευρώπη καμία άλλη δυνατότητα παραγωγής χρωμιου , εκτός από τα Βαλκανια. Γι’ αυτό η προστασία των μεταλλευματων χρωμιου και της μεταφορας τους , πρέπει να θεωρηθει από τη γερμανική Βερμαχτ σαν ένα από τα πιο επείγοντα καθήκοντά της (16)

Ακολουθει η αξιολογηση των μεταλλείων , ώστε να παρθουν αναλογα μέτρα προσταιας. Ω ς σημαντηκοτερα μεταλλεια χρωμιου , που πρεπειι να προστατευτουν , χαρακτηριζονται αυτά της Βορειας Αλβανιας (17)

 

Η ΕΠΑΝΑΛΗΨΗ

 Τα μεταλλεια της Αλβανιας φαίνεται ότι 48 χρόνια μετά δεν είχαν χάσει την αξία τους. Αντίθετα το γερμανικό κεφάλαιο (PREUSSAG)  αξιοποιει την προηγούμενη γνωση και κλεινει συμφωνια με τον Μπερισα, πρωθυπουργο της Αλβανιας «στον στρατηγικο κλαδο του χρωμιου» για την εκμετάλλευση τριών ορυχειων και δυο μοναδων επεξεργασιας και μεταποίησης «μετά από μάχη με αμερικανικες και αγγλικες εταιρίες».

Ο Ντ.Γκενσερ , πρώην υπουργος  εξωτερικων της Γερμανιας , ήταν από τους πρώτους ευρωπαιους ηγετες που επισκεφθηκαν τη Αλβανια , την ανοιξη του 1992 , ενώ την προεκλογική εκστρατεια του Μπερισα , το Μαιο του 1996 , την πατροναρησαν «γερμανοι συμβουλου του Ινστιτουτου Αντεναουερ».(18)

Αν ισχύει η διαπίστωση του Μαρξ ότι τα ιστορικά γεγονότα τη δευτερη φορά επαναλαμβάνονται  σαν φαρσα, τότε η παρουσία του Ντ.Γκενσερ στην Αλβανια το 1992 είναι η φαρσικη επαναληψη της παρουσιας του γνωστου μας Χανς Χαινε  στην Ελλάδα. Τα ίδια κινητρα τους έφεραν τόσο μακρια από την πατρίδα τους , στη Ν. Α. Ευρωπη, μαζί με τα αφεντικα τους, την PREUSSAG και την KRUPP.

«…κι εγω δεν ξερω πως μου ήρθε αυτό το κακο», αναρωτηθηκε ο πρώην δήμαρχος Κατερίνης λίγο πριν πεθανει. Στην κερδοσκοπικη απληστια του κεφαλαίου μπορεί να βρει κανεις την πειστικη απάντηση στην απορια που εξέφρασε ο αξεχαστος Αιμιλιος Ξανθόπουλος  , λίγο πριν εκτελεστει μαζί με τους συμπατριώτες του στο Σταθμό της Κατερίνης, ως αντιποινα για την ανατιναξη του μεταλλειου χρωμιου στον Αγιο Δημητριο.

 Νίκος Σαλπιστής

Bookmaker with best odds http://wbetting.co.uk review site.