Menu

Η Πιερία του 1951: καπνοκαλλιέργεια, δηλώσεις μετανοίας και συμμετοχή στην Διεθνή Έκθεση Θεσσαλονίκης

Φωτ. Αρχείο Σάκη Κουρουζίδη

του Αντώνη Κάλφα

Ο καπνός γίνεται μετά το 1950 σχεδόν μονοκαλλιέργεια στην Πιερία και οι μεγάλες ποσότητές του έφθασαν να αποτελούν το 1/10 της πανελλήνιας παραγωγής. Σε πανελλήνια κλίμακα ο καπνός συμμετέχει με 4,6% στο γεωργικό εισόδημα, ενώ στην Πιερία με το 52%.

Διαβάστε περισσότερα: Η Πιερία του 1951: καπνοκαλλιέργεια, δηλώσεις μετανοίας και συμμετοχή στην Διεθνή Έκθεση...

Εξ όνυχος τον λέοντα: σπάνιες αποτυπώσεις της Κατερίνης από το αρχείο ΣάΤΣΙ

στο βιβλίο του Νίκου Βαρμάζη «Πρόσωπα και θέματα της Κατερίνης και της Πιερίας από τα μέσα του 18ου ως τα μέσα του 20ού αιώνα»

του Αντώνη Κάλφα

Η όραση είναι μια εξαιρετικά απαιτητική τέχνη. Και αυτό επιβεβαιώνεται κάθε φορά που ανακαλύπτω καινούριες πλευρές του φωτογραφικού έργου του μείζονος Σάββα Τσιλιγγιρίδη. Η γοητευτική, καλά δομημένη φωτογραφία έχει την χρονολογία γεννήσεώς μου (1957)· ο Σάββας, ο δαιμόνιος φωτογράφος, είναι 33 ετών και ο εμφύλιος έχει τελειώσει μόλις οκτώ χρόνια πριν. Η Κατερίνη ξεκινά δειλά τον σύγχρονο πολιτισμικό βίο της· τη χρονιά αυτή ιδρύεται η Μορφωτική Ένωση Καταφυγιωτών ενώ παρουσιάζεται, στις 2 Ιουνίου του 1957, από το τμήμα της χορωδίας της Εστίας Πιερίδων Μουσών η όπερα «Μάρκος Μπότσαρης», στην αίθουσα «Ευκαρπίδη» της Κατερίνης, υπό τη διεύθυνση του Μίμη Παπαδημητρίου και τη σύμπραξη της Κρατικής Ορχήστρας Βορείου Ελλάδος. Ο λόγιος πόντιος πρόσφυγας Σάββας Κανταρτζής, εκδίδει τη μελέτη του «Αρχαίες Θρησκείες και Χριστιανισμός» και έναν χρόνο μετά την εφημερίδα Νέα Εποχή, τετρασέλιδη δεκαπενθήμερη εφημερίδα «πολιτικής, κοινωνικής και εθνικής πρωτοπορίας». Στην πόλη συστήνεται επίσης Φροντιστήριον Εκκλησιαστικής Μουσικής από την μητρόπολη Κίτρους με σκοπό «τον καταρτισμό προσώπων προοριζομένων να καταλάβωσι θέσεις ιεροψαλτών». Διαβάστε περισσότερα: Εξ όνυχος τον λέοντα: σπάνιες αποτυπώσεις της Κατερίνης από το αρχείο ΣάΤΣΙ

«Πρόσωπα και θέματα της Κατερίνης και της Πιερίας από τα μέσα του 18ου ως τα μέσα του 20ού αιώνα»

Παρουσιάζεται την Παρασκευή το πολύτιμο βιβλίο—συμβολή στην πιερική ιστορία— του άοκνου μελετητή και δασκάλου Νίκου Βαρμάζη

του Αντώνη Κάλφα

Εκατό χρόνια από την έκδοση του πολύτιμου βιβλίου του Παρθενίου Βαρδάκα «Περιγραφή κυρίως εννέα ετών τουρκοκρατίας της περιφερείας Επισκοπής Κίτρους από του 1903-1912» (τυπώθηκε στην Αθήνα το 1918) η Εστία Πιερίδων Μουσών Κατερίνης και οι εκδόσεις Κυριακίδη με την συνεργασία του ΟΠΠΑΠ Δήμου Κατερίνης θα παρουσιάσουν την Παρασκευή, 30 Μαρτίου 2018 σε ενδεδειγμένο χώρο (Αστική Σχολή Κατερίνης) το εκλεκτό βιβλίο του Νίκου Δ. Βαρμάζη που φέρει τον τίτλο «Πρόσωπα και θέματα της Κατερίνης και της  Πιερίας από τα μέσα του 18ου  ως τα μέσα του 20ού αιώνα».

Διαβάστε περισσότερα: «Πρόσωπα και θέματα της Κατερίνης και της Πιερίας από τα μέσα του 18ου ως τα μέσα του 20ού αιώνα»

«Απόψε τρώμε στης Ιοκάστης»: ένα σπαρταριστό έργο παιγμένο με κέφι και ωριμότητα

από τους συντελεστές του θεάτρου Πήγασος

του Αντώνη Κάλφα

Η στιβαρή και καλοπαιγμένη παράσταση του θεάτρου Πήγασος—στηριγμένη στο καλογραμμένο και πυκνό σατιρικό κείμενο του Άκη Δήμου—φέρνει καινούριο κόσμο, νέους θεατές και βεβαίως έναν άλλο αέρα στη μονίμως γεμάτη αίθουσα του θεάτρου.

Διαβάστε περισσότερα: «Απόψε τρώμε στης Ιοκάστης»: ένα σπαρταριστό έργο παιγμένο με κέφι και ωριμότητα

Κωστής Μοσκώφ (1939-1998)

είκοσι χρόνια από τον θάνατο του Κοτυωρίτη εκ πατρός και θαμμένου στον Πλαταμώνα μείζονος στοχαστή

του Αντώνη Κάλφα

Τον Κωστή Μοσκώφ διαβάζαμε πολύ μεταπολιτευτικά—κι ας διαφωνούσαμε για την πολιτική του ένταξη. Ιδιαιτέρως χαιρόμουν τα κείμενά του στα οποία φρόντιζε να τονίζει την ιθαγένεια, την ταυτότητα του τόπου στον οποίο ζούσε και έγραφε. Έτσι λοιπόν ο Πλαταμώνας, που επανερχόταν συχνά ως τοπόσημο των γραπτών του, αποκτούσε στα μάτια μου και μια πνευματικότερη διάσταση: δεν ήταν δηλαδή απλώς ταυτισμένος με την παραδοσιακή τουριστική βιομηχανία της περιοχής.

Διαβάστε περισσότερα: Κωστής Μοσκώφ (1939-1998)

Δέκα καλλιτεχνικές κάρτ ποστάλ της Κατερίνης και της Παραλίας (από το αρχείο του Σάκη Κουρουζίδη)

 

του Αντώνη Κάλφα

Παλαιότερα, τα ταχυδρομικά δελτάρια, οι ταχυδρομικές κάρτ-ποστάλ, αποτελούσαν αγαπημένο και σύνηθες μέσον επικοινωνίας και ανταλλαγής ευχών μεταξύ των ανθρώπων. Τα ενθυμήματα αυτά (το περίφημο δημοτικό πάρκο με το συντριβάνι και την καλλωπισμένη συμμετρία του, η πλατεία Ελευθερίας, οι ακτές της Παραλίας με το ανθρώπινο μέτρο της Αγίας Φωτεινής και τα σχετικώς μικρά οικήματα) τείνουν να εκλείψουν ολοσχερώς σήμερα αφού αντικαταστάθηκαν από την παντοδύναμη ιδιωτική φωτογραφία και τις αμέτρητες αναρτήσεις εικόνων στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης. Νοσταλγικό αφιέρωμα στην Κατερίνη και στο ανερχόμενο από τη δεκαετία του 1970 θέρετρο της Παραλίας (η αισθητική της οποίας δεν έχει ουδαμώς βελτιωθεί δυστυχώς) αποτελούν οι δέκα αποτυπώσεις του πολιτισμού της πόλης τα τελευταία σαράντα περίπου χρόνια του 20ού αιώνα.

Διαβάστε περισσότερα: Δέκα καλλιτεχνικές κάρτ ποστάλ της Κατερίνης και της Παραλίας (από το αρχείο του Σάκη Κουρουζίδη)

Η νοσοκομειακή περίθαλψη στην Κατερίνη και οι άνθρωποί της (1950-2010)

Αθανάσιος Ν. Μησιτσάκης, Γενικό Νοσοκομείο Κατερίνης. Η νοσοκομειακή περίθαλψη στην Πιερία (1950-2010). Η προσφορά του Γ.Ν.Κ. στην τοπική κοινωνία και η πορεία προς την αναβάθμισή του, Κατερίνη 2018, σσ. 343.

του Αντώνη Κάλφα

Διαβάστε περισσότερα: Η νοσοκομειακή περίθαλψη στην Κατερίνη και οι άνθρωποί της (1950-2010)

H Kατερίνη πριν από τρεις αιώνες (1715-1806)

του Αντώνη Κάλφα

To 1715 ο Κωνσταντίνος Διοικητής, γράφει στα ρουμανικά ένα χρονικό όταν ακολούθησε με σώμα Βλάχων τον τουρκικό στρατό. Το κείμενο πρωτοδημοσιεύτηκε το 1913  και σχολιασμένο από τη γαλλική γλώσσα το 1971 από τον Κ. Βακαλόπουλο παρέχει πληροφορίες για την διέλευση τού σουλτανικού στρατού μέσα από την Μακεδονία  («Η Μακεδονία στα 1715». Μακεδονικά, 11, 1971, σσ. 260-271. Το γαλλικό κείμενο: «Constantin Dioikétés, Chronique de l’expédition des Turcs en Morée 1715, 6κδ. Nie. Iorga, Bucarest 1913»). Ειδικότερα για την περιοχή μας γράφει πως, βγαίνοντας από τό Κίτρος, συναντά χωράφια γεμάτα θάμνους και στους λόφους επάνω διακρίνει ένα νέο δάσος και ένα δερβένι που το φυλάγουν αρματολοί. Προχωρεί κατόπιν προς την Κατερίνη τα σπίτια της οποίας υπολογίζει σε πενήντα. «Για την Κατερίνη λέγει ότι είναι μεγάλο χωριό που κατοικείται μόνον από χριστιανούς και ότι έχει μια εκκλησία της Αγίας Αικατερίνης, από την οποία πήρε και το όνομα το χωριό. Επίσης ενδιαφέρουσα είναι η διαπίστωση της φρουρήσεως ορισμένων δερβενιών από χριστιανούς αρματολούς, έξω από την Θεσσαλονίκη, στο γνωστό Δερβένι, κατόπιν έξω από το Κίτρος προς την Κατερίνη και τέλος προς τον Πλαταμώνα. Ακόμη πρέπει να θεωρήσουμε ως απόλυτα πιθανό ότι το τοπωνύμιο Κατερίνη είναι αγιωνύμιο, δηλαδή ότι προέρχεται από εκκλησία που τιμάται επ’ ονόματι της Αγ. Αικατερίνης. Πέρα από την Κατερίνη, αφού περνά το ποτάμι Νεχρί Σεφταλή, το σημερινό Μαυρονέρι, προς τον Πλαταμώνα ασφαλώς, συναντά νέο δερβένι με αρματολούς επίσης και φθάνει τέλος στο κάστρο, το οποίο και περιγράφει».

Carte de la parie Septentrionale de la Grèce Moderne Dressée principalement sur les Mémories de F. Pouqueville (λεπτ.), 1827

Από τα στοιχεία που μας δίνει ο Διοικητής, συνεχίζει ο Κ. Α. Βακαλόπουλος, «αποκομίζουμε ενδιαφέρουσες ειδήσεις για την γεωγραφία και την ιστορία των τόπων της Μακεδονίας, από τους οποίους πέρασε κατά τις αρχές τού 18ου αιώνα. Συγκεκριμένα μαθαίνουμε την επιβίωση λαϊκών παραδόσεων του Μ. Αλεξάνδρου για δύο περιοχές στην Μακεδονία: 1) για το κάστρο του Παλαιοχωρίου του Παγγαίου, γνωστό ως τού «Αλεξάνδρου» και 2) για τα Πιέρια, που ονομάζονται «βουνά του Αλεξάνδρου». Επίσης ενδιαφέρουσα είναι η διαπίστωση της φρουρήσεως ορισμένων δερβενιών από χριστιανούς αρματολούς, έξω από την Θεσσαλονίκη, στο γνωστό Δερβένι, κατόπιν έξω από το Κίτρος προς την Κατερίνη και τέλος προς τον Πλαταμώνα».

Στην εργασία «Σύντομη ιστορία της πόλεως Κατερίνης. Αναζήτηση αρχειακών πηγών και βιβλιογραφίας»,  υπογραμμίζεται πως εξαιτίας των ελών και της υψομετρικής της διαφοράς από τη θάλασσα, η Κατερίνη δεν πρέπει να κατοικήθηκε συστηματικά πριν από το πρώτο τέταρτο του 19ου αιώνα:  «Η γνώμη μας είναι πως η Κατερίνη, λόγω της θέσης της όπως προείπαμε, θα χρησιμοποιήθηκε ως στρατιωτική βάση, όπως θα λέγαμε σήμερα, θα αποτέλεσε δηλαδή στα χρόνια της τουρκοκρατίας τούρκικο στρατόπεδο [...]».

Carte du Mont Olympe. Πηγή: Heuzey L. (1860). Le Mont Olympe et l’ Acarnanie, Paris: Libraire de Firmin Didot Frères, Fils et cie, Imprimeurs de l’ Institut Carte

Το 1806 ο πρωτοπόρος άγγλος περιηγητής William Martin Leake (1770-1860) αναφέρει πως η Κατερίνη έχει 100 οικίες και παρατηρεί, περνώντας από την πεδιάδα της Κατερίνης, διάφορους αρχαίους ογκόλιθους και κιονόκρανα. Δύο χρόνια αργότερα ο διδάκτωρ του πανεπιστημίου του Καίμπριτζ Edward Daniel Clark κάνει λόγο για 140 οικίες ενώ κοντά στον Πέλεκα και χωρίς να παρέχει κάποια πιο συγκεκριμένη τοπογραφική ένδειξη ανακαλύπτει έναν ναό δωρικού ρυθμού και τρεις επιτύμβιες επιγραφές. Ο Clark επίσης, γράφει ο αρχαιολόγος Δημήτρης Θεοχάρης, «στην Κατερίνη παρατηρεί αρκετά αρχαία μάρμαρα, τα οποία είχαν μεταφερθεί από το Παλαιόκαστρο της Μαλαθριάς».

Σύμφωνα με τον Απόστολο Βακαλόπουλο «την εποχή ακριβώς αυτή, δηλαδή στις αρχές του 19ου αι., η επικράτεια του Αλή πασά άρχιζε από την περιοχή της Αχρίδας και Καστοριάς, προχωρούσε προς Ν. και ΝΑ ως το χωριό Πύργος των Γενιτσών και ως τους πρόποδες του Ολύμπου, περιλάμβανε την Κατερίνη, χωριό τότε με 140 σπίτια, κυρίως ελληνικά, με διοικητή Τούρκο αγά, και έφτανε ως το Ελευθεροχώρι».

Τέλος, την εποχή αυτή, επίσκοπος Κίτρους ήταν ο Ζαχαρίας (τέλη 18ου-αρχές 19ου αιώνα) που καταγόταν από τον Βελβενδό και «διακρινόταν για την αξιόλογη μόρφωσή του και ανήκε στους λαμπρότερους τελειόφοιτους μαθητές του Ευγένιου Βούλγαρη. Πριν αναρρηθεί στον επισκοπικό θρόνο είχε υπηρετήσει ως δάσκαλος σε διάφορες θέσεις».

Όψεις της ορεινής Πιερίας του περασμένου αιώνα με τον φακό του Γιάννη Στυλιανού

του Αντώνη Κάλφα

Ο φωτογράφος Γιάννης Στυλιανού (1941-1996)—γόνος γνωστής θεσσαλονικώτικης οικογένειας—ασχολήθηκε με τη φωτογραφία  ουσιαστικά για  πέντε περίπου χρόνια και πραγματοποίησε μία και μοναδική έκθεση στη Θεσσαλονίκη. Κατόπιν αποσύρθηκε και ετελεύτησε τη ζωή του στην ίδια πόλη ασχολούμενος με πράγματα φαινομενικά αλλότρια—ιδιωτικές επιχειρήσεις και άλλες ανάγκες τον έκαναν να σιωπήσει. Κι όμως η πριν από 16 χρόνια καλοτυπωμένη έκδοση του Μουσείου Φωτογραφίας Θεσσαλονίκης (Γιάννης Στυλιανού, Η διαυγής όραση και η ευγενής αντινομία, με κατατοπιστική εισαγωγή και χρονολόγιο του Ηρακλή Παπαιωάννου) αποκαλύπτει έναν ιδαλγό, έναν ανυποχώρητο καταγραφέα της μακεδονικής γης, έναν νεορεαλιστή αυτοδίδακτο, αυθεντικόν υπερασπιστή της ενδοχώρας. Δεν είναι μόνον ότι καταφέρνει να δώσει το ακριβές περίγραμμα της γεωγραφίας, δεν είναι απλώς ένας μαιτρ της ασπρόμαυρης εικόνας (αυστηρά περιγράμματα, θεματική καθαρότητα και λατρεία του αντικειμένου απαράμιλλη), είναι συνάμα και αδιάψευστος ποιητής της μακεδονικής τοπολογίας και τυπολογίας: άνθρωποι και φύση καθρεφτίζονται με ειλικρίνεια και ζωντάνια, χωριά και πόλεις καλύπτονται από μιαν μυθική αχλύ του αληθινού (οι κοπέλες από τα χωριά της Πιερίας συνιστούν λαογραφικής εμπνεύσεως μελετήματα), η Θεσσαλονίκη και ο κόσμος της (γειτονιές, δρόμοι, χαρές και εόρτιες εκδηλώσεις) δίδονται με την καρπερή ματιά του ερωτευμένου.

Διαβάστε περισσότερα: Όψεις της ορεινής Πιερίας του περασμένου αιώνα με τον φακό του Γιάννη Στυλιανού

Επίθεση διακοσίων ληστών στο χωρίον Βροντού του 1880

του Αντώνη Κάλφα

Τον Νοέμβριο του 1880 μια δύναμη διακοσίων περίπου ληστών επιτέθηκε στο «χωρίον» Βροντού και απέσπασε από τους δυστυχείς χωρικούς 500 οκάδες ψωμί και 30 κριάρια. Οι χωρικοί ζήτησαν αμέσως τη βοήθεια του οθωμανικού στρατιωτικού κλιμακίου της Κατερίνης. Γνωρίζουμε από άλλες πηγές ότι στην Κατερίνη έδρευε ισχυρή τουρκική στρατιωτική δύναμη.  Ο Ν. Σχινάς περιηγούμενος την Πιερία κατά τη δεκαετία του 1880 ανέφερε ότι η συνηθισμένη τουρκική φρουρά που έδρευε στην Κατερίνη αποτελούνταν «[…]ἐξ ἑνὸς τάγματος 300‐400 ἀνδρῶν δυνάμεως, 15‐20 ζαπτιέρων ἐντοπίων καὶ 20‐30 τουρκαλβανῶν». Πράγματι οι Τούρκοι, αφού πληροφορήθηκαν το ληστρικό επεισόδιο, μετακίνησαν μεγάλη στρατιωτική δύναμη, η οποία συνεπλάκη με τους ληστές στον Όλυμπο. Στη συμπλοκή όμως οι Τούρκοι υπέστησαν ολέθρια ήττα αφήνοντας 25 νεκρούς και πολλά πολεμοφόδια.

Διαβάστε περισσότερα: Επίθεση διακοσίων ληστών στο χωρίον Βροντού του 1880

Περισσότερα Άρθρα...

  1. Η Κατερίνη στη δικτατορία
  2. Η Κατερίνη του 1930 (και η πλατεία Ελευθερίας χωρίς πολυκατοικίες)
  3. Η ζωγραφική ως τοπική πολιτισμική και κοινωνική μαρτυρία
  4. Η σύγχρονη ιστορία της Κατερίνης και το έργο του Σάββα Κανταρτζή (1900-1985)
  5. Η φωτογενής Κατερίνη του Σάββα Τσιλιγγιρίδη (1924-2004)
  6. Η Κατερίνη του 1918: είχε περίπου 7.500 κατοίκους εκ των οποίων 1.500 Οθωμανοί και 20 Εβραίοι
  7. In Memoriam Γιάννη Μεγαλόπουλου
  8. Μικρή φόρμα με μεγάλες συνέπειες
  9. Ιστορικά του Αιγινίου: Παιδευτικός άθλος, η πρώτη ελπιδοφόρα και κατατοπιστική εργασία για την πόλη και την περιοχή της
  10. Η Κατερίνη και η Πιερία μέσα από τρία σπουδαία συνέδρια της δεκαετίας του 1990
  11. Η ολοκληρωμένη πρόταση του ιστορικού τέχνης Νίκου Γραίκου για ένα Μουσείο Ιστορίας της Κατερίνης
  12. Τοπικές κοινωνίες και πολιτισμός
  13. Το ανεπούλωτο τραύμα της προσφυγικής μνήμης και ο κατορθωμένος έρωτας
  14. Να υπερασπιστούμε το δημόσιο σχολείο
  15. Αρετή Γκανίδου: Χαράζει ο άλλος μου εαυτός ή η ποίηση ως πεδίο μάχης
  16. Η Κατερίνη του (θεατρικού) πολιτισμού είναι εδώ: «Ελένη ή Σούλα» της Δέσποινας Καλαϊτζίδου
  17. Δεύτερο Συμπόσιο Λογοτεχνίας: Με δύναμη από την Κοζάνη
  18. Ποιήματα που κάνουν τη ζωή μας αξιοβίωτη: ποίηση και ποιητική της Γεωργίας Τριανταφυλλίδου
  19. Η παρουσία της Κατερίνης στο δεύτερο Συμπόσιο Λογοτεχνίας της Κοζάνης
  20. Η Κατερίνη του 1951: οικονομία, κοινωνία και πολιτισμός δύο χρόνια μετά το τέλος του οδυνηρού εμφυλίου
  21. Εννέα αποτυπώσεις μιας ιστορικής φωτογραφίας του 1962 (αρχείο Σπύρου Τσιλιγκιρίδη)
  22. Η σύγχρονη λογοτεχνική σκηνή των Τρικάλων: 11+1 συγγραφείς
Bookmaker with best odds http://wbetting.co.uk review site.