Φωτεινή Χαμιδιελή: υψηλή ζωγραφική ευαισθησία με έμφαση στην πολύσημη γυναικεία μορφή

του Αντώνη Κάλφα

Είναι παρήγορο ότι καλλιτεχνικές αίθουσες τέχνης όπως αυτή της Μαρίας Σκλιοπίδου εξακολουθούν και προσφέρουν στο φιλότεχνο κοινό πίνακες και καλλιτέχνες, δηλαδή παιδεία, πανελλήνιου βεληνεκούς, μέσα σε συνθήκες ποιότητας (χώρος, φροντίδα για την παραμικρή λεπτομέρεια)—παρά τις τεράστιες δυσκολίες και τον κόπο που αυτό συνεπάγεται ιδίως στις μέρες μας.

Για την ιστορία αξίζει εν τάχει να αναφερθούν κάποια ονόματα που φιλοξενήθηκαν στην αίθουσα: του Πάνου Φειδάκη, της Ηώς Αγγελή, του Αντώνη Απέργη,  του Πέτρου Ζουμπουλάκη, της Σοφίας Καλογεροπούλου, του Χρίστου Καρά, του Γιάννη Κούτρικα, της Κυριακής, του Θανάση Μακρή, του Γιώργου Μήλιου, του Δημήτρη Μυταρά, της Μαρίας Παπαφίλη, του Αριστείδη Πατσόγλου, του Σωτήρη Σόρογκα, της Μαρίας Φωτέα, του Παύλου Σάμιου, του Αλέξη Βερούκα, του Νίκου Στρατάκη, του Παναγιώτη Γράβαλου, της Ρουμπίνας Σαρελάκου, του Γιάννη Μιγάδη, της Φωτεινής Στεφανίδη, του Νίκου Μιχαλιτσιάνου.

Η δουλειά τής συναδέλφου στη Μέση Εκπαίδευση  Φωτεινής Χαμιδιελή, που εκθέτει τα έργα της με τίτλο «Αντανακλάσεις μνήμης» φιλοξενείται στη Γκαλερί Χρύσα στην Κατερίνη και θα διαρκέσει μέχρι το τέλος Νοεμβρίου. Πρόκειται για 34 πίνακες, κυρίαρχο μοτίβο στους οποίους είναι η γυναίκα και η φύση. Αν ερμηνεύω σωστά, οι αντανακλάσεις της μνήμης συνδέονται τόσο με τα βιώματα, τις αναζητήσεις των γυναικείων μορφών της (γιατί οι μορφές της σκέφτονται, στοχάζονται, ερμηνεύουν με τον δικό τους τρόπο τον κόσμο και τα πράγματα μέσα στα οποία ζουν) όσο και με την ίδια την καλλιτέχνιδα, η οποία χρόνια τώρα επιμένει να μας δίνει θαυμάσιους πίνακες οι οποίοι εστιάζονται στο θηλυκό, στη γυναικεία μορφή με ό,τι αυτό συνεπάγεται: επίμονη ανάγνωση του κόσμου μέσα από την παρουσία της γυναίκας, αναγνώριση της ξεχωριστής θέσης της στην κοινωνία (ως μητέρας, φίλης, αδελφής, σκληρά εργαζόμενης αλλά και ως έμφυλης ταυτότητας) και στην ιδιωτική μυθολογία τής ζωγράφου (οι γυναικείες μορφές είναι πιο όμορφες, θα πει σε μια συνέντευξή της η Χαμιδιελή, διαθέτουν καμπύλες, κάτι που δεν διαθέτει το ανδρικό σώμα).

Ήδη από τον 19ο αιώνα η γυναικεία μορφή θα αποτελέσει αγαπημένο θέμα των πρωτοπόρων ζωγράφων με άλλες βέβαια κάθε φορά συμπαραδηλώσεις: Προσωπογραφία Νέγρας (Μαρί Μπενουά, 1800), Η  ελευθερία οδηγεί το Λαό (Ευγένιος Ντελακρουά, 1830), Γεύμα στη χλόη (Έντουαρντ Μανέ, 1863), Μπαρ στο Φολί Μπερζέρ, Έντουαρντ Μανέ, 1881-2). Ο 20ός αιώνας επιτάχυνε αυτήν τη διαδικασία παραγωγής (από τον κυβιστικό οίστρο του Πικάσσο μέχρι τη μαζική κουλτούρα και την ανάπτυξη της φωτογραφίας με τους Man Ray και Helmut Newton) με αποτέλεσμα την εξαφάνιση της ιδιαιτερότητας, την απουσία αναγνωρισμένου τρόπου εξιστόρησης του γυναικείου προσώπου.

Η Φωτεινή Χαμιδιελή στην έκθεσή της (αλλά και σε παλαιότερες εργασίες της) επιστρέφει στη θέαση του γυναικείου θέματος με μιαν εντυπωσιακή ειλικρίνεια και αμεσότητα: με όχημα και πρόσχημα το γυναικείο μοτίβο μάς ταξιδεύει στον απολεσθέντα παράδεισο των γυναικείων μορφών, μορφές οι οποίες πολλές φορές βρίσκονται  σε θερμή συνύπαρξη με τη φύση. Ο αστικός χώρος, η τυποποίηση, η αλλοτρίωση, το κατοικημένο από τον άνθρωπο σύμπαν, η σύγχρονη πολεοδομία και η ασφυξία της πολυκατοικίας ή του διαμερίσματος απουσιάζουν.

Η Χαμιδιελή, μοιάζει να αρπάζει την ευκαιρία και με ωραία παστέλ, ακουαρέλες και λάδια επιθυμεί (βοηθούν σε αυτό και οι εξαιρετικά ισορροπημένες, καλοζυγισμένες συνθέσεις της) να αποδώσει την ιδιαίτερη ψυχοσύνθεση της γυναικείας ύπαρξης: απρόσιτες ρομαντικές μορφές, ενίοτε στοχαστικές, άλλοτε με βαθύ παράπονο, βυθισμένες σε σκέψεις ή αναπολώντας τις αρετές του χρόνου, μελαγχολικές, ποιητικές και φιλόσοφες ταυτοχρόνως, μια τάση σιωπής και «αειφυγίας» συγκροτούν τον υποβλητικό, εικαστικό της κόσμο.

Ο κόσμος στον οποίο ζούμε, μοιάζει να μας λένε οι μορφές της, είναι πολύ άγριος, κάνει δύσκολη τη νοσταλγία. Οι μορφές, τα ωραία πρόσωπα, μιλούν για τον χωρισμό του ανθρώπου από την μητέρα φύση, μοιάζει σα να καταγγέλλεται η απόφαση των ανθρώπων (ή των κυρίαρχων ελίτ) να μετατρέψουν τον κόσμο σε μια ουσία αποκομμένη από το αρχέγονο φυσικό παρελθόν μας, μοιάζει σα να επικροτούμε τη σιωπή και όχι τον διάλογο ανάμεσα στον άνθρωπο και τον κόσμο. Καθόλου τυχαίο δεν είναι που η Χαμιδιελή, μαζί με άλλες γυναίκες, δημιούργησαν την ομάδα, η οποία μάλιστα έκανε και μια έκθεση το 2012, με τον τίτλο «Women in red», «γυναίκες στα κόκκινα», στην οποία συμμετείχαν 20 γυναίκες από διάφορα μέρη του κόσμου, (Ιαπωνία, Ολλανδία, Ιταλία, Βέλγιο, Ελλάδα κλπ) και οι οποίες κατέθεσαν τη δουλειά τους εμπνεόμενες από τις ιδιαιτερότητες και τις δυσκολίες των δικών τους κοινωνιών. (Η Χριστίνα Μινακόρι από την Αργεντινή για παράδειγμα μετανάστευσε στην Αμερική, λόγω των οικονομικών προβλημάτων της Αργεντινής, και είχε όλα της τα πράγματα μέσα σε μια βαλίτσα. Δυσκολεύτηκε πολύ οικονομικά και γι’ αυτό απεικόνιζε στα έργα της βαλίτσες).

Και κάτι τελευταίο: το 1908 ο Γερμανός καθηγητής Karl Scheffier ανέφερε στο βιβλίο του «Οι Γυναίκες και οι Τέχνες», ότι οι γυναίκες εξαιτίας της βιολογικής τους εμμονής για αναπαραγωγή δυστυχώς χάνουν αυτό που αποκαλούμε μεγαλοφυία. Ακόμη και στην περίπτωση που η γυναίκα θέλει πράγματι να γίνει καλλιτέχνης διακινδυνεύει να διαταράξει τη φυσική της ισορροπία και να χάσει όλα τα χαρακτηριστικά που την καθιστούν πολύτιμη. Να χάσει δηλαδή, τη θηλυκότητα της. Μια βόλτα από την έκθεση της Φωτεινής Χαμιδιελή αποδεικνύει και στους πιο σκληρούς οπαδούς του ανδρικού σωβινισμού πόσο μεγαλοφυής μπορεί να είναι η γυναικεία ζωγραφική ευαισθησία.

ΠΟΙΑ ΕΊΝΑΙ. Γεννήθηκε στη Βέροια το 1957. Σπούδασε ζωγραφική, με υποτροφία, στη Σχολή Καλών Τεχνών του Rhode Island των Η.Π.Α. (1975–1978)
Συνέχισε τις σπουδές της στη Ρώμη, στο παράρτημα της Σχολής του Rhode Island School of Design (1978-1979). Πρωτοπαρουσίασε έργα της στη Μικρή Πινακοθήκη «Διαγώνιος», του Ντίνου Χριστιανόπουλου, όπου υπήρξε τακτική συνεργάτιδα (1981 –1995).

Εκθέτει από το 1978 και έχει λάβει μέρος σε περισσότερες από 90 ομαδικές εκθέσεις, στην Ελλάδα, Η.Π.Α., Γερμανία, Ιταλία και Ουγγαρία. Είναι μέλος του Συλλόγου Καλλιτεχνών Εικαστικών Τεχνών Β. Ελλάδος. Ζει στη Βέροια και εργάζεται ως καθηγήτρια στη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση.

Image

ΤΕΛΕΥΤΑΙΕΣ ΑΝΑΡΤΗΣΕΙΣ

Image