Ο τετραγωνισμός του κύκλου, στην Κατερίνη!

του Σάκη Κουρουζίδη

Το σπαρταριστό κείμενο που ακολουθεί —μικρό πλην νοστιμότατον δείγμα προφορικής σχολικής ιστορίας της πόλης μας —είναι του λόγιου οικοβιβλιογράφου, συλλέκτη και διευθυντή της Ευωνύμου Οικολογικής Βιβλιοθήκης Σάκη Κουρουζίδη. Το παραθέτω προς τέρψιν των αναγνωστών ως συμβολή στη μελέτη της σχολικής ζωής των μέσων της δεκαετίας του 1960.

ΑΝΤΩΝΗΣ ΚΑΛΦΑΣ

Με αφορμή την ημέρα του '3.14', θυμήθηκα ένα περιστατικό από τη γυμνασιακή μου ζωή.
Πήγαινα τετάρτη ή πέμπτη στο Γυμνάσιο Κατερίνης.
Στην τάξη μπαίνει ο μαθηματικός (Εφραιμίδης το όνομά του), είχαμε γεωμετρία. Ανεβαίνει στην έδρα και ανοίγει τον κατάλογο για να εξετάσει κάποιους, ως συνήθως.
Κάποιος συμμαθητής μας, ο Γιάννης Καλλιανίδης (γείτονας και φίλος μου, δεν ζει πια, σκοτώθηκε με τα δύο παιδιά του σε ένα φοβερό δυστύχημα πριν από 20 περίπου χρόνια, από όπου επιβίωσε, μετά από πολύμηνη νοσηλεία, η γυναίκα του), πολύ καλός στη γεωμετρία, σηκώνει με επιμονή το χέρι του, πριν διαβάσει το πρώτο όνομα για εξέταση ο καθηγητής.
"Τι θέλεις Καλλιανίδη, δεν βλέπεις ότι τώρα αρχίζει η εξέταση";
"Κύριε καθηγητά, έχω να σας πω κάτι σοβαρό".
"Και δεν μπορείς να το πεις μετά, στην παράδοση"; λέει ενοχλημένος ο καθηγητής.
"Μα είναι πολύ σοβαρό", επιμένει ο Γ.Κ.

"Ορίστε, λέγε, να δούμε τι είναι αυτό το σοβαρό"!

"Κύριε καθηγητά, τετραγώνισα τον κύκλο", λέει με πολύ σοβαρό ύφος, ο πάντα σοβαρός συμμαθητής μας.

[Οι περισσότεροι από τους εικονιζόμενους ήσαν παρόντες στον παρ’ ολίγον ιστορικό τετραγωνισμό του κύκλου. Με τον θρυλικό γυμνασιάρχη Παναγιώτη Αναγνωστόπουλο (στο μέσον) στην πενθήμερη της έκτης Γυμνασίου στο χωριό του Αναγνωστόπουλου, στην Αρκαδία (1969). Δίπλα στο Αναγνωστόπουλο, αριστερά στη φωτογραφία, ο γιος του Κώστας και δεξιά του, δίπλα στον Τάκη Παρασκευόπουλο, ο Σάκης Κουρουζίδης] 

[Ο Σάκης Κουρουζίδης με τον ήρωα της ιστορικής κατερινιώτικης προσπάθειας για τον τετραγωνισμό του κύκλου Γιάννη Καλλιανίδη]

Γελάκια στην τάξη, δυσφορία του καθηγητή γιατί του φάνηκε προσχηματικό για να χάσουμε την εξέταση. Όμως ο Γιάννης επέμενε ότι μιλάει σοβαρά και μπορεί να το αποδείξει αμέσως.
Ο καθηγητής αρχίζει να κλονίζεται, "λες να έγινε κάποιο τέτοιο θαύμα εδώ στην ταπεινή πόλη μας και μάλιστα από ένα μαθητή μου"; φαίνεται να σκέφτεται και τον καλεί στον πίνακα να το αποδείξει.

Εμείς όλο χαρά, πάει η εξέταση για σήμερα, στηνόμαστε να το απολαύσουμε.
Αρχίζει ο Γιάννης με κάποιο κύκλο, μία εφαπτόμενη, ένα ισοσκελές τρίγωνο, μία μεσοκάθετο, συγκρίνει τρίγωνα, φέρνει βοηθητικές, γεμίζει έναν πίνακα, σβήνει και συνεχίζει σε έναν δεύτερο...

Ο καθηγητής τον παρακολουθεί χαλαρά, με μια έκφραση ειρωνείας.
Συνεχίζει ακάθεκτος ο Γιάννης, όλοι εμείς έχουμε χάσει επαφή με αυτό που κάνει, όπως και ο καθηγητής. Κάποια στιγμή, στον τρίτο ή τέταρτο πίνακα που γέμισε, καταλήγει σε ένα μεγαλοπρεπές =(ίσον), ... αυτό.

Ιδού η απόδειξη, λέει με ένα συγκρατημένο ενθουσιασμό ο Γιάννης. 

Μένουμε όλοι κάγκελο, και πιο πολύ ο μαθηματικός.
Λες; Περνούν κάποιες στιγμές αμηχανίας. Κανείς δεν τον σταμάτησε όσο έγραφε. Εμείς βέβαια, σχεδόν δεν ψάχναμε αποδείξεις ή λάθη. Αλλά ούτε ο καθηγητής είχε εντοπίσει κάποιο λάθος όσο έγραφε ο Γιάννης.

Οι σκηνές που ακολουθούν είναι απίστευτες.
Αρχίζουν να ακούγονται κάποια "μπράβο Γιάννη" (Γιαννάκο, τον φωνάζαμε στη γειτονιά)!
Ο καθηγητής ήταν σε απόγνωση, ανάμεσα στο "με κορόιδεψε και χάσαμε την ώρα μας", αλλά πιο πολύ στο "λες να είναι αλήθεια";

 

[Παίζοντας μπιλιάρδο σε κάποιο υπόγειο στον Σταθμό Κατερίνης. Εικονίζονται οι: Γιάννης Καλλιανίδης (αριστερά με τη γραβάτα) και με τη στέκα στα χέρια ο δεινός διευθυντής της Ευωνύμου Οικολογικής Βιβλιοθήκης Σάκης Κουρουζίδης]

Ζούμε ιστορικές στιγμές! "Να φωνάξουμε το γυμνασιάρχη να του το πούμε", λέει κάποιος!
"Να διακόψουμε τα μαθήματα και να έρθουν όλοι καθηγητές του γυμνασίου, να το δουν", λέει κάποιος άλλος... Ο μαθηματικός ήταν για λύπηση.
Να φωνάξει τον γυμνασιάρχη και τους άλλους μαθηματικούς ή θα γίνει ρεζίλι αν του ξέφυγε κάτι και όλο αυτό ήταν μια σαχλαμάρα; Αλλά, πάλι, αν ήταν πράγματι έτσι, να το υποβαθμίσει και ...να χάσει μέρος της δόξας; Αναζητούσε με το βλέμμα του κάποια βοήθεια στο χειρισμό από εμάς, αλλά δεν υπήρχε κανένας μας που θα μπορούσε να κάνει κάτι, όλοι πια είχαμε "πειστεί" ότι κάτι πολύ σοβαρό έγινε στη τάξη μας εκείνη την ημέρα.

Κόντευε να τρελαθεί ο μαθηματικός, στην τάξη ακουγόταν πολύ ασυνήθιστος "θόρυβος" και φοβόταν ότι μπορούσε να τον ακούσει ο γυμνασιάρχης και να έρθει να δει τι γίνεται. Και αυτός δεν είχε ακόμα καταλήξει τι ήταν αυτό που είχε συμβεί: κάποιο τρυκ ή η ανακάλυψη του αιώνα;
Μέσα στην απόγνωσή του, σκέφτηκε το προφανές: 

"Για ξανακάντο ρε Καλλιανίδη"!

"Ευχαρίστως", λέει ο Γιάννης. Καθόμαστε όλοι ξανά ήσυχοι, κιχ δεν ακουγόταν, ο καθηγητής στήνεται με προσήλωση να δει τι ακριβώς γινόταν. Αρχίζει πάλι ο Γιάννης, κύκλοι, τρίγωνα, εφαπτόμενες, άλλος πίνακας, τρίτος πίνακας... Ο καθηγητής ξύνεται συνεχώς από αμηχανία, έχει τεντώσει αυτιά, μάτια και το νου του όλο μη χάσει κάτι.
Και πράγματι, βρήκε το "λάθος" -φυσικά κάποιο λάθος είχε κάνει ο Γιάννης, σήμερα το ξέρουμε με βεβαιότητα ότι δεν υπάρχει λύση στο πρόβλημα αυτό. 

Παγωμάρα στην τάξη. Ο καθηγητής ικανοποιημένος που βρήκε το λάθος, αλλά πιο πολύ απογοητευμένος, μάλλον θα προτιμούσε να ήταν αλήθεια. Ο Γιάννης, το κατάλαβε και αποσύρθηκε λυπημένος. Στα βλέμματά μας κυριαρχούσε όχι τόσο η απογοήτευση για τη διάψευση, αλλά μια υπερηφάνεια γιατί, έστω και για λίγο, νιώσαμε ότι ήμασταν συμμαθητές και φίλοι ενός "σπουδαίου", γιατί είχαμε παραστεί, μάλλον συμμετείχαμε κιόλας, στη γένεση μιας παγκόσμιας ανακάλυψης.

Ναι, τότε, έγινε ο τετραγωνισμός του κύκλου -κι ας μην το παραδέχονται οι άλλοι ακόμα!

(Ο Γιάννης Καλλιανίδης, μπήκε στη Γεωπονική Αθηνών και ως γεωπόνος είχε μια καλή πορεία στην περιοχή, έγινε και γενικός διευθυντής στην Ένωση Γεωργικών Συνεταιρισμών του Νομού. Τον θυμάμαι πάντα με αγάπη).

Image
Image
Image

ΤΕΛΕΥΤΑΙΕΣ ΑΝΑΡΤΗΣΕΙΣ