Η Κατερίνη που χάθηκε: η οικία του «σοβαρού και σεβάσμιου» Κοινοτάρχη Θεόδωρου Χ. Κάλφα (1868-1926)

του Αντώνη Κάλφα

Στη συμβολή των σημερινών οδών Αγίας Λαύρας και Αγίου Διονυσίου είχε κτισθεί στο τέλος του 19ου αιώνα (περίπου 1895-1898) η οικία που στέγαζε την πολυμελή οικογένειά του ο καταφυγιώτης έμπορος Θεόδωρος Χ. Κάλφας.

Σύμφωνα με τις πληροφορίες του εγγονού του, πολιτικού μηχανικού Αλέξανδρου Χ. Κάλφα —ο  οποίος, προς τιμήν του,  με λύπη του ομολογεί ότι κατεδάφισε την ωραία οικοδομή το 1979 και στον οποίο οφείλω όλες τις σχετικές πληροφορίες και τα τεκμήρια του παρόντος άρθρου— το οίκημα, χωρίς να έχει όλως ιδιαίτερη αρχιτεκτονική αξία, υπήρξε για την εποχή του σπουδαίο. Διέθετε πολλούς χώρους, φροντισμένη πρόσοψη, κομψά παράθυρα και σκαλοπάτια και αποτελούσε για τις αρχές του 20ού αιώνα στολίδι του ιστορικού κέντρου της Κατερίνης.

Σημειωτέον πως την εποχή εκείνη δεν είχαν ακόμη ανεγερθεί στην Κατερίνη ούτε η Αστική Σχολή Αικατερίνης (1905) ούτε το αρχοντικό του Δημήτριου Τσαλόπουλου (1908) ούτε βεβαίως τα ωραία σπίτια της δεκαετίας του 1930 (οικία Πόρρου-Αλεξανδρή, Χιάμπου, Γιασημακόπουλου κλπ.) για την καταγραφή των οποίων το ενδιαφέρον των δημοτικών αρχών παραμένει δυστυχώς ανύπαρκτο.

Για τον Θεόδωρο Κάλφα που πέθανε σχετικά νέος σε ηλικία 58 ετών (Καταφύγι 1868- Κατερίνη 1926) ο μείζων δημοσιογράφος της Πιερίας Σάββας Κανταρτζής σημειώνει στα απομνημονεύματά του (ενότητα: Η Κατερίνη του 1925): «Πρόεδρος της Κοινότητας Κατερίνης το 1925 ήταν ο Θεόδωρος Κάλφας, της γνωστής πατριαρχικής οικογένειας, πρόσωπο σοβαρό και σεβάσμιο» (τόμος Ε΄, σ. 812). Σε εισήγησή του στο συνέδριο για την Κατερίνη του 1912 («Επιστολές και δέματα». Διακριτικές σχέσεις δύο πόλεων) ο δυτικομακεδόνας λόγιος και πρώην διευθυντής της Δημοτικής Βιβλιοθήκης Κοζάνης Βασίλης Καραγιάννης εντόπισε δύο επιστολές του Θεόδωρου Κάλφα προς τον μητροπολίτη Κοζάνης Κωνστάντιο. Όπως γράφει ο Β. Π. Καραγιάννης: «Εγγραφα από την Κατερίνη με αποδέκτη τον μητροπολίτη Σερβίων και Κοζάνης Κωνστάντιο, λυτά της περιόδου 1895-1910 υπάρχουν στην Κοζάνη κάπου 77, τα οποία είναι και στο χώρο του διαδικτύου. Αφορούν επιστολές των επισκόπων Κίτρους Νικολάου Β’ και Θεοκλήτου Β’, του Μητροπολίτου Κίτρους Παρθενίου και των κατοίκων της Κατερίνης με αποδέκτη τον Μητροπολίτη Κωνστάντιο για διάφορα θέματα. Ευχετήριες γραφές, συγχαρητήρια γράμματα μέχρι αιτήσεις για ζητήματα συζυγικού δικαίου ή ξυλευτικού αντίστοιχου».

Στο μικροιστορικού ενδιαφέροντος επιστολικό κείμενο του Θεόδωρου Κάλφα με ημερομηνία 24. 8. 1909 φαίνεται να υπάρχει φιλία 25 χρόνων ανάμεσα στους δύο άνδρες: «Σεβασμιότατε Γέροντα, Την από 20ην τρέχοντος μηνός επιστολήν σου σήμερον έλαβον κι εχάρην μαθών τα της υγείας σας. Εγώ Γέροντα ελυπήθην έτι περισσότερον όπου αι περιστάσεις δεν με το επέτρεψαν ν’ έλθω όπως και επεθύμουν να ανταμωθώμεν και ν’ ασπασθώ και έτι μίαν φοράν την δεξιάν σας κατόπιν ολοκλήρον σειράν ετών 25 αν και είχα σκόπον κατ’ αυτάς δια να έλθω αλλά μετά λύπης μου έμαθον παρά του επιδότου της επιστολής ότι αναχωρήσατε την Παρασκευήν δια Κοζάνην ώστε δεν ήτον και πάλιν τυχερόν αλλά ας έχομεν υγείαν και ίσως ο Θεός να τα φέρη δεξιά να ανταμωθώμεν  αργότερα οπότε συν Θεώ θα διέλθω εκ Κοζάνης δια Γρεβενά όπως και ηπέρυσι διήλθον εν τη απουσία σας. Σας ευχαριστώ δε πολύ δια τας αγαθάς ευχάς όπου με προσφέρατε δια να βαίνω προς τα κρείττω. Ευχαριστήθην δε και όπου με έγραψες και δια το οψάριον θαλάσσιον όπου ήτο νόστιμον διότι εγώ ήμην της ιδέας ότι θα εχάλασε ένεκα ο αγωγιάτης ήργησε ν’ αναχωρήσει απ’ εδώ.     Επί τούτου διατελώ ασπαζόμενος την δεξιάν σας. Ο ευπηθείς Θεόδωρος Δ. Κάλφας. Αικατερίνη τη 24 Αυγούστου 1909». Την δεύτερη επιστολή του στέλνει ο κατερινιώτης πια έμπορος στις 5.2.1910 με τον προσήκοντα σεβασμό («Διατελώ κατασπαζόμενος την δεξιάν σας. Ο φίλος σας Θεόδωρος Δ. Κάλφας. Οι περί εμέ άπαντες σας ασπάζονται την δεξιάν»).

[Μετοχές του Theodoros Calfas στην Αγγλοελληνική Εταιρεία της Θεσσαλονίκης]

[Αντίγραφο της διαθήκης του Θεόδωρου Κάλφα που συντάχθηκε στις 7. 8. 1925]

Παρόμοιο σεβασμό και καλές σχέσεις με τοπική κοινωνία και την εκκλησία πρέπει να είχε και ο μικρότερος από τα πέντε παιδιά του Χαράλαμπος Θ. Κάλφας (1910-1972) αφού τον θάνατό του σχολίασαν οι τοπικές εφημερίδες. Στις 8.4.1972 η εφ. Νέα Εποχή του Σάββα Κανταρτζή δημοσιεύει σχετικά με τον θάνατο του Χαράλαμπου Κάλφα «της ευφήμως γνωστής πατριαρχικής οικογένειας» εγκωμιαστικά σχόλια όπως και μια εβδομάδα αργότερα η εφ. Μακεδονικός Αγών (15.4.1972) δημοσιεύει ρεπορτάζ με τίτλο «Εκείνοι που έφυγαν», διανθισμένο βεβαίως με την γνωστή ιδιόλεκτο της εποχής («ήτο μία προσωπικότης διαποτισμένη από τα νάματα του ελληνοχριστιανικού πνεύματος»).

 

Image
Image
Image

ΤΕΛΕΥΤΑΙΕΣ ΑΝΑΡΤΗΣΕΙΣ