του Αντώνη Κάλφα

To 1715 ο Κωνσταντίνος Διοικητής, γράφει στα ρουμανικά ένα χρονικό όταν ακολούθησε με σώμα Βλάχων τον τουρκικό στρατό. Το κείμενο πρωτοδημοσιεύτηκε το 1913  και σχολιασμένο από τη γαλλική γλώσσα το 1971 από τον Κ. Βακαλόπουλο παρέχει πληροφορίες για την διέλευση τού σουλτανικού στρατού μέσα από την Μακεδονία  («Η Μακεδονία στα 1715». Μακεδονικά, 11, 1971, σσ. 260-271. Το γαλλικό κείμενο: «Constantin Dioikétés, Chronique de l’expédition des Turcs en Morée 1715, 6κδ. Nie. Iorga, Bucarest 1913»). Ειδικότερα για την περιοχή μας γράφει πως, βγαίνοντας από τό Κίτρος, συναντά χωράφια γεμάτα θάμνους και στους λόφους επάνω διακρίνει ένα νέο δάσος και ένα δερβένι που το φυλάγουν αρματολοί. Προχωρεί κατόπιν προς την Κατερίνη τα σπίτια της οποίας υπολογίζει σε πενήντα. «Για την Κατερίνη λέγει ότι είναι μεγάλο χωριό που κατοικείται μόνον από χριστιανούς και ότι έχει μια εκκλησία της Αγίας Αικατερίνης, από την οποία πήρε και το όνομα το χωριό. Επίσης ενδιαφέρουσα είναι η διαπίστωση της φρουρήσεως ορισμένων δερβενιών από χριστιανούς αρματολούς, έξω από την Θεσσαλονίκη, στο γνωστό Δερβένι, κατόπιν έξω από το Κίτρος προς την Κατερίνη και τέλος προς τον Πλαταμώνα. Ακόμη πρέπει να θεωρήσουμε ως απόλυτα πιθανό ότι το τοπωνύμιο Κατερίνη είναι αγιωνύμιο, δηλαδή ότι προέρχεται από εκκλησία που τιμάται επ’ ονόματι της Αγ. Αικατερίνης. Πέρα από την Κατερίνη, αφού περνά το ποτάμι Νεχρί Σεφταλή, το σημερινό Μαυρονέρι, προς τον Πλαταμώνα ασφαλώς, συναντά νέο δερβένι με αρματολούς επίσης και φθάνει τέλος στο κάστρο, το οποίο και περιγράφει».

Carte de la parie Septentrionale de la Grèce Moderne Dressée principalement sur les Mémories de F. Pouqueville (λεπτ.), 1827

Από τα στοιχεία που μας δίνει ο Διοικητής, συνεχίζει ο Κ. Α. Βακαλόπουλος, «αποκομίζουμε ενδιαφέρουσες ειδήσεις για την γεωγραφία και την ιστορία των τόπων της Μακεδονίας, από τους οποίους πέρασε κατά τις αρχές τού 18ου αιώνα. Συγκεκριμένα μαθαίνουμε την επιβίωση λαϊκών παραδόσεων του Μ. Αλεξάνδρου για δύο περιοχές στην Μακεδονία: 1) για το κάστρο του Παλαιοχωρίου του Παγγαίου, γνωστό ως τού «Αλεξάνδρου» και 2) για τα Πιέρια, που ονομάζονται «βουνά του Αλεξάνδρου». Επίσης ενδιαφέρουσα είναι η διαπίστωση της φρουρήσεως ορισμένων δερβενιών από χριστιανούς αρματολούς, έξω από την Θεσσαλονίκη, στο γνωστό Δερβένι, κατόπιν έξω από το Κίτρος προς την Κατερίνη και τέλος προς τον Πλαταμώνα».

Στην εργασία «Σύντομη ιστορία της πόλεως Κατερίνης. Αναζήτηση αρχειακών πηγών και βιβλιογραφίας»,  υπογραμμίζεται πως εξαιτίας των ελών και της υψομετρικής της διαφοράς από τη θάλασσα, η Κατερίνη δεν πρέπει να κατοικήθηκε συστηματικά πριν από το πρώτο τέταρτο του 19ου αιώνα:  «Η γνώμη μας είναι πως η Κατερίνη, λόγω της θέσης της όπως προείπαμε, θα χρησιμοποιήθηκε ως στρατιωτική βάση, όπως θα λέγαμε σήμερα, θα αποτέλεσε δηλαδή στα χρόνια της τουρκοκρατίας τούρκικο στρατόπεδο [...]».

Carte du Mont Olympe. Πηγή: Heuzey L. (1860). Le Mont Olympe et l’ Acarnanie, Paris: Libraire de Firmin Didot Frères, Fils et cie, Imprimeurs de l’ Institut Carte

Το 1806 ο πρωτοπόρος άγγλος περιηγητής William Martin Leake (1770-1860) αναφέρει πως η Κατερίνη έχει 100 οικίες και παρατηρεί, περνώντας από την πεδιάδα της Κατερίνης, διάφορους αρχαίους ογκόλιθους και κιονόκρανα. Δύο χρόνια αργότερα ο διδάκτωρ του πανεπιστημίου του Καίμπριτζ Edward Daniel Clark κάνει λόγο για 140 οικίες ενώ κοντά στον Πέλεκα και χωρίς να παρέχει κάποια πιο συγκεκριμένη τοπογραφική ένδειξη ανακαλύπτει έναν ναό δωρικού ρυθμού και τρεις επιτύμβιες επιγραφές. Ο Clark επίσης, γράφει ο αρχαιολόγος Δημήτρης Θεοχάρης, «στην Κατερίνη παρατηρεί αρκετά αρχαία μάρμαρα, τα οποία είχαν μεταφερθεί από το Παλαιόκαστρο της Μαλαθριάς».

Σύμφωνα με τον Απόστολο Βακαλόπουλο «την εποχή ακριβώς αυτή, δηλαδή στις αρχές του 19ου αι., η επικράτεια του Αλή πασά άρχιζε από την περιοχή της Αχρίδας και Καστοριάς, προχωρούσε προς Ν. και ΝΑ ως το χωριό Πύργος των Γενιτσών και ως τους πρόποδες του Ολύμπου, περιλάμβανε την Κατερίνη, χωριό τότε με 140 σπίτια, κυρίως ελληνικά, με διοικητή Τούρκο αγά, και έφτανε ως το Ελευθεροχώρι».

Τέλος, την εποχή αυτή, επίσκοπος Κίτρους ήταν ο Ζαχαρίας (τέλη 18ου-αρχές 19ου αιώνα) που καταγόταν από τον Βελβενδό και «διακρινόταν για την αξιόλογη μόρφωσή του και ανήκε στους λαμπρότερους τελειόφοιτους μαθητές του Ευγένιου Βούλγαρη. Πριν αναρρηθεί στον επισκοπικό θρόνο είχε υπηρετήσει ως δάσκαλος σε διάφορες θέσεις».

του Αντώνη Κάλφα

Τον Νοέμβριο του 1880 μια δύναμη διακοσίων περίπου ληστών επιτέθηκε στο «χωρίον» Βροντού και απέσπασε από τους δυστυχείς χωρικούς 500 οκάδες ψωμί και 30 κριάρια. Οι χωρικοί ζήτησαν αμέσως τη βοήθεια του οθωμανικού στρατιωτικού κλιμακίου της Κατερίνης. Γνωρίζουμε από άλλες πηγές ότι στην Κατερίνη έδρευε ισχυρή τουρκική στρατιωτική δύναμη.  Ο Ν. Σχινάς περιηγούμενος την Πιερία κατά τη δεκαετία του 1880 ανέφερε ότι η συνηθισμένη τουρκική φρουρά που έδρευε στην Κατερίνη αποτελούνταν «[…]ἐξ ἑνὸς τάγματος 300‐400 ἀνδρῶν δυνάμεως, 15‐20 ζαπτιέρων ἐντοπίων καὶ 20‐30 τουρκαλβανῶν». Πράγματι οι Τούρκοι, αφού πληροφορήθηκαν το ληστρικό επεισόδιο, μετακίνησαν μεγάλη στρατιωτική δύναμη, η οποία συνεπλάκη με τους ληστές στον Όλυμπο. Στη συμπλοκή όμως οι Τούρκοι υπέστησαν ολέθρια ήττα αφήνοντας 25 νεκρούς και πολλά πολεμοφόδια.

Διώξεις αριστερών πολιτών και πρόσληψη καθαριστριών στα σχολεία μόνον με πιστοποιητικά νομιμοφροσύνης «παρά των Αστυνομικών Αρχών»

του Αντώνη Κάλφα

1969. 26 Φεβρουαρίου. «Η Πιερική ‘Επιτροπή Δημοσίας Ασφαλείας’ με πρόεδρο τον Νομάρχη Πιερίας Ανδρέα Παπαματθαίου και μέλη τον Εισαγγελέα Πλημμελειοδικών Κωνσταντίνο Καραπιπέρη και τον Διοικητή Χωροφυλακής Βασίλειο Λιάτσο, αποφασίζει να παρατείνει την εκτόπιση 18 Πιεριέων εξορίστων για έναν ακόμη χρόνο ‘ως επικινδύνων εις την Δημοσίαν Τάξιν και Εθνικήν Ασφάλειαν του Νομού Πιερίας […επειδή εξακολουθούν να εμμένουν μετά φανατισμού εις τας κομμουνιστικάς των ιδέας και επιδιώξεις […] Πρώτος στη λίστα των ‘επικινδύνων’ ήταν ο Βάσιας Αμανατίδης. Μαζί του 17 ακόμη Πιεριείς που είχαν συλληφθεί τον Απρίλη του 1967 και είχαν εξοριστεί στη Λέρο—ο Χρήστος Ανανιάδης, ο Αντώνης Γκουτζαμάνης, ο Γιώργος Μαυρίδης, ο Χαρίλαος Μπούσιος, ο Ιορδάνης Πουλικίδης, ο Δημήτρης Τραπεζανλίδης, ο Θανάσης Φτίκας, ο Σπύρος Καλτέκης, ο Θανάσης Πούλιος, ο Χρήστος Βρεττόπουλος, ο Μιχάλης Σαββόπουλος, ο Κώστας Τεμερίδης, ο Γιώργος Τζιάτζιος, ο Δημήτρης Αβραμίδης, ο Στυλιανός Δεληγιώργης και ο Κώστας Τομπουλίδης. Δέκατη όγδοη στη λίστα ο Νόπη Κωτακίδου που ήταν εξόριστη στην Αλικαρνασσό Ηρακλείου. Ήταν η δεύτερη ετήσια παρόμοια απόφαση που εξέδιδε η ‘Επιτροπή Δημοσίας Ασφαλείας’ του νομού, για όσους δεν συμμορφώνονταν προς τας υποδείξεις και δεν υπέγραφαν ‘δήλωση μετανοίας’».

του Αντώνη Κάλφα

Από το Εγκυκλοπαιδικό Λεξικό της δεκαετία του 1930 (φωτογραφικό αρχείο Σάκη Κουρουζίδη) μέχρι τα τέλη της δεκαετίας του 1960 (φωτογραφικό αρχείο ΣΑΤΣΙ) η πλατεία Ελευθερίας άλλαξε πολλές φορές μορφή, χωρίς να αποκτήσει—ούτε σήμερα δυστυχώς—ένα οριστικό σχήμα: παραδοσιακό, νεωτερικό ή μεταμοντέρνο έστω, κάτι τέλος πάντων που να παραπέμπει σε ένα είδος ταυτότητας. Παρόλα αυτά η Κατερίνη και η πλατεία της μέχρι τα τέλη του 1960 διατηρούσε κάτι από την συντεταγμένη αίγλη των επαρχιακών πόλεων της εποχής με έναν ευδιάκριτο κοινωνικό χώρο, την πλατεία, ως τόπο συνάθροισης, επικοινωνίας και συμβολικού κεφαλαίου (ψυχαγωγία, μαγαζιά, τράπεζες, ξενοδοχεία).

Αναδρομική έκθεση ζωγραφικής του Ανέστη Δομακίδη (1945 – 2016)

του Νίκου Γραίκου, Δρ Ιστορίας της Τέχνης Α.Π.Θ.

Ο Ανέστης Δομακίδης γεννήθηκε το 1945 στην Κατερίνη από Πόντιους πρόσφυγες γονείς. Ήταν, κατά βάση, αυτοδίδακτος ζωγράφος με πηγαίο ταλέντο. Ξεκίνησε τη ζωγραφική σε νεαρή ηλικία και συνέχισε να ζωγραφίζει μέχρι το τέλος της ζωής του, παράλληλα με το κύριο επάγγελμα του ελαιοχρωματιστή, που ασκούσε μέχρι τη συνταξιοδότησή του το 2006. Απεβίωσε το 2016 στην Κατερίνη.

Σελίδα 9 από 23

Image
Image
Image

ΤΕΛΕΥΤΑΙΕΣ ΑΝΑΡΤΗΣΕΙΣ